Singapur'da hava kalitesi, Endonezya'nın Sumatra ve Kalimantan adalarındaki orman yangınlarının yoğunlaşmasıyla birlikte yeniden kritik bir eşiğe yaklaşıyor. Ulusal Çevre Ajansı'nın (NEA) verilerine göre, 24 Ağustos günü yerel saatle 13.00 itibarıyla 24 saatlik Kirletici Standart Endeksi (PSI) 68 ile 90 arasında değişti. Henüz sağlıksız seviye olan 100'ün altında olsa da, bölgedeki kurak mevsimin etkisiyle önümüzdeki haftalarda sisin geri dönme ihtimali güçleniyor. Uzmanlar, özellikle El Nino etkisinin güçlenmesiyle yangınların daha da artabileceği konusunda uyarıyor.
Yangınların Kaynağı: Arazi Temizliği ve Kuraklık
Endonezya'nın Sumatra ve Kalimantan bölgelerinde, tarım arazisi açmak amacıyla yapılan kontrollü yakma faaliyetleri, kurak mevsimde kontrolsüz yangınlara dönüşüyor. Bu yıl, El Nino'nun etkisiyle yağışların normalin altında kalması, yangınların şiddetini artırıyor. Endonezya Meteoroloji, İklim ve Jeofizik Ajansı (BMKG), özellikle Güney Sumatra ve Orta Kalimantan'da yüzlerce sıcak nokta tespit etti. Uydu görüntüleri, bu bölgelerde yoğun duman bulutlarının Singapur ve Malezya'ya doğru sürüklendiğini gösteriyor.
Singapur hükümeti, vatandaşlarına yönelik hava kalitesi uyarılarını sıklaştırdı; özellikle hassas grupların (çocuklar, yaşlılar ve solunum rahatsızlığı olanlar) açık hava aktivitelerini azaltmaları tavsiye ediliyor. NEA, PSI değerinin 100'ü aşması durumunda 'sağlıksız' kategorisine geçileceğini ve bu durumda okulların kapatılması gibi ek önlemlerin gündeme gelebileceğini belirtti. 2015 yılında yaşanan büyük sis krizi, Singapur'da PSI değerinin 400'ü aşmasına neden olmuş ve hükümet, Endonezya'ya yönelik diplomatik baskıyı artırmıştı.
Bölgesel İşbirliği ve Kriz Yönetimi
Güneydoğu Asya'da transboundary haze (sınır ötesi sis) sorunu, ASEAN ülkeleri için yıllardır çözülmemiş bir çevre ve sağlık krizi olarak gündemde. Singapur, Malezya ve Endonezya arasındaki işbirliği, 2014'te imzalanan ASEAN Anlaşması ile yasal bir çerçeveye oturtulmaya çalışılsa da, uygulamada yetersiz kalıyor. Endonezya hükümeti, yangınlarla mücadele için su bombardımanı uçakları ve yapay yağmur teknolojisi kullandığını açıkladı, ancak arazi temizleme yöntemlerinin değiştirilmesi konusunda köklü bir reform yapılmadığı eleştiriliyor.
Bölge ülkeleri, kurak mevsimin ekim ayına kadar sürebileceğini ve bu süreçte daha yoğun yangınların yaşanabileceğini öngörüyor. Meteoroloji uzmanları, Hint Okyanusu'ndaki Dipol Modu'nun negatif fazına geçişiyle birlikte, Güneydoğu Asya'da daha kuru ve sıcak hava koşullarının hakim olacağını belirtiyor. Bu durum, sadece Singapur'u değil, aynı zamanda Malezya'nın batı kıyılarını ve hatta Güney Tayland'ı da etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Güneydoğu Asya'daki bu kriz, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da, küresel iklim değişikliği mücadelesi açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Endonezya'daki ormansızlaşma ve turba yangınları, dünya genelinde karbon emisyonlarının artmasına neden oluyor; bu da Paris İklim Anlaşması hedeflerini zorlaştırıyor. Türkiye'nin orman yangınlarıyla mücadelede kendi deneyimleri, bölgesel işbirliği modelleri geliştirilmesine katkı sağlayabilir. Ayrıca, Türk firmalarının çevre teknolojileri ve yangın söndürme ekipmanları alanındaki potansiyeli, Güneydoğu Asya pazarında yeni işbirliği fırsatları doğurabilir.
