Sudan'da 15 Nisan 2023'te başlayan iç savaştan kaçarak Mısır'a sığınan binlerce Sudanlı mülteci, umdukları güvenli liman yerine korkunç bir kabusla karşılaştı. Reuters'ın haberine göre, 18 yaşındaki Al-Nazir Al-Sadig, Sudan'daki çatışmalardan kaçarak Kahire'ye ulaştı ancak burada tutuklanarak üç haftadan fazla bir süre boyunca kalabalık ve sağlıksız bir cezaevinde kaldı. Diğer mahkumlar tarafından dövülen ve gasp edilen genç adam, zatürreye yakalanarak hayatını kaybetti. Al-Sadig'in ölümü, Sudanlı mültecilerin Mısır'da karşılaştığı sistematik kötü muamelenin sadece bir örneği olarak öne çıkıyor.
Cezaevlerinde İşkence ve Keyfi Tutuklamalar
Sudanlı mülteciler, Mısır'da düzenli olarak keyfi tutuklamalara maruz kalıyor. Birçok kişi, kimlik belgelerinin yetersiz olduğu gerekçesiyle gözaltına alınıyor ve uzun süreler boyunca yargılanmadan hapsediliyor. Cezaevlerinde aşırı kalabalık, yetersiz beslenme ve sağlık hizmetlerine erişimde ciddi sorunlar yaşanıyor. Mülteciler, gardiyanlar tarafından fiziksel şiddete maruz kaldıklarını ve diğer mahkumlar tarafından gasp edildiklerini aktarıyor. Al-Sadig'in arkadaşları ve akrabaları, gencin cezaevinde dövüldüğünü ve ailesinden para istendiğini, ancak gerekli tıbbi müdahaleyi alamadığını belirtti. Mısır makamları, iddiaları reddederken, insan hakları örgütleri durumu 'sistematik bir insan hakları ihlali' olarak tanımlıyor.
Sınır Dışı Edilme Dalgası Büyüyor
Son aylarda Mısır'dan Sudan'a sınır dışı edilenlerin sayısında dramatik bir artış yaşanıyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR) verilerine göre, 2024 yılı başından bu yana en az 2.000 Sudanlı mülteci sınır dışı edildi. Oysa Mısır, uluslararası hukuk gereği mültecileri geri göndermeme (non-refoulement) ilkesine uymakla yükümlü. Sınır dışı edilenlerin çoğu, Sudan'da yeniden çatışma bölgelerine gönderiliyor ve can güvenlikleri tehlikeye atılıyor. Sivil toplum kuruluşları, Mısır hükümetini bu uygulamaları durdurmaya çağırıyor. Mısır ise güvenlik gerekçesiyle bu politikalarını savunuyor ve 'yasadışı göçle mücadele' vurgusu yapıyor.
Sudanlı mültecilerin durumu, bölgedeki insani krizin derinleştiğini gösteriyor. Sudan'da devam eden iç savaş, 8 milyondan fazla insanı yerinden ederken, komşu ülkelere sığınanların sayısı 2 milyonu aştı. Mısır, en büyük mülteci akınına uğrayan ülkelerden biri olmasına rağmen, mültecilere yönelik politikaları uluslararası toplumun eleştirilerine hedef oluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mısır'daki Sudanlı mültecilere yönelik insan hakları ihlalleri, Türkiye'nin de içinde bulunduğu bölgesel mülteci krizinin bir parçasıdır. Türkiye, benzer şekilde Suriyeli mültecilere ev sahipliği yaparken, mülteci hakları ve entegrasyon konularında farklı bir model izlemektedir. Bu haber, Türkiye'nin mülteci politikalarının uluslararası normlarla uyumunu sorgulama fırsatı sunarken, aynı zamanda bölgesel istikrarsızlığın mülteci akınlarına yol açtığını göstermektedir. Türkiye, Sudan krizine insani yardım sağlarken, Mısır'ın uygulamalarına karşı diplomatik girişimleri de değerlendirebilir. Öte yandan, Akdeniz'deki göç rotaları üzerindeki Türkiye'nin konumu, bu tür krizlerin dolaylı etkilerini hissetmesine neden olabilir.
