Sudan'ın orta kesiminde yer alan bir kente düzenlenen insansız hava aracı (İHA) saldırılarında en az 23 sivil hayatını kaybetti. Yerel sivil toplum kuruluşu Acil Avukatlar (Emergency Lawyers) tarafından yapılan açıklamada, saldırıların Hızlı Destek Kuvvetleri (Rapid Support Forces - RSF) tarafından gerçekleştirildiği belirtildi. RSF ise henüz saldırıya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Olay, ülkede nisan ayından bu yana süren silahlı çatışmaların sivil halk üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha gözler önüne serdi.
Gelişmenin arka planı
Sudan ordusu ile RSF arasında nisan 2023'te başlayan çatışmalar, ülkeyi derin bir insani krize sürükledi. Birleşmiş Milletler verilerine göre, çatışmalarda şu ana kadar binlerce sivil yaşamını yitirdi, milyonlarca kişi yerinden edildi. Sudan Sağlık Bakanlığı, özellikle başkent Hartum ve Darfur bölgesinde sivil kayıpların yoğunlaştığını bildiriyor. Acil Avukatlar'ın raporuna göre, son İHA saldırısı yerel saatle akşam saatlerinde, yoğun sivil nüfusun bulunduğu bir pazar yerine düzenlendi. İlk belirlemelere göre 23 kişi hayatını kaybetti, onlarca kişi yaralandı. Yaralılar, çevredeki hastanelerde tedavi altına alınırken, sağlık yetkilileri ölü sayısının artmasından endişe ediyor.
RSF'nin İHA kapasitesi, çatışmaların başlangıcından bu yana biliniyor. Ancak bu saldırı, grubun sivil hedeflere yönelik doğrudan saldırı kabiliyetine işaret etmesi açısından dikkat çekiyor. Sudan ordusu, daha önce yaptığı açıklamalarda RSF'nin İHA kullanımına karşı hava savunma sistemlerini devreye soktuğunu duyurmuştu. Ancak sahadaki gelişmeler, RSF'nin bu tür saldırıları sürdürebildiğini gösteriyor. Yerel kaynaklar, saldırının ardından bölgede büyük panik yaşandığını ve birçok ailenin kenti terk etmeye çalıştığını aktarıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Sudan'daki çatışmalar, Doğu Afrika ve Sahel bölgesinin güvenlik dinamiklerini doğrudan etkiliyor. Sudan'ın kuzeyden Mısır ve Libya'ya, doğudan Eritre ve Etiyopya'ya, güneyden Güney Sudan ve Orta Afrika Cumhuriyeti'ne kadar geniş bir coğrafyayla sınırı bulunuyor. Bu durum, çatışmaların bölgesel bir krize dönüşme riskini artırıyor. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Sudan'dan komşu ülkelere kaçan mülteci sayısının 1,7 milyonu aştığını duyurdu. Özellikle Çad, Etiyopya ve Güney Sudan, en fazla mülteciyi kabul eden ülkeler arasında. Ateşkes girişimleri ise şu ana kadar sonuçsuz kaldı. Suudi Arabistan ve ABD'nin arabuluculuğunda Cidde'de yürütülen müzakereler, taraflar arasındaki derin güvensizlik nedeniyle ilerleme kaydedemedi.
Küresel güçlerin Sudan'daki çatışmalara yaklaşımı da farklılaşıyor. ABD ve Avrupa Birliği, sivil kayıpların artmasına tepki gösterirken, Rusya ve Çin, Sudan'ın iç işlerine karışmama politikası izliyor. Özellikle Rusya'nın RSF ile bağlantılı olduğu iddiaları, uluslararası kamuoyunda tartışma yaratıyor. Uzmanlar, Sudan'daki çatışmaların sona ermesi için uluslararası toplumun daha etkin bir rol üstlenmesi gerektiğini vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sudan'daki iç savaş, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Kızıldeniz bölgesindeki stratejik çıkarlarını yakından ilgilendiriyor. Türkiye, Sudan'da özellikle Suakin Adası projesi başta olmak üzere çeşitli yatırımlara sahip. Çatışmaların uzaması, bu yatırımların akıbeti konusunda belirsizlik yaratıyor. Ayrıca Kızıldeniz güvenliği, Türkiye'nin deniz ticareti ve enerji güvenliği için kritik öneme sahip. Sudan'daki istikrarsızlık, bölgedeki terör gruplarının güçlenmesine yol açabilir ve bu da Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını tehdit edebilir. Türkiye'nin, insani yardımlar ve arabuluculuk girişimleriyle krize yönelik aktif bir politika izlemesi beklenebilir.
