Sudan hükümeti, ABD'nin Hartum'daki askerî liderliğindeki yönetimi gayrimeşru ilan etmesine sert tepki gösterdi. Washington'un, Temmuz ayında reddedilen ateşkes teklifini kabul ettirmek için Sudan Silahlı Kuvvetleri lideri Abdülfettah el-Burhan üzerindeki baskıyı artırdığı belirtiliyor. Sudan Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin açıklamalarını 'gerçek dışı' ve 'Sudan'ın iç işlerine müdahale' olarak nitelendirdi.
Gelişmenin Arka Planı
ABD Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü, geçtiğimiz günlerde yaptığı açıklamada, Sudan'daki mevcut yönetimin 'halk tarafından seçilmemiş, askerî bir cunta' olduğunu ve 'gayrimeşru' sayılması gerektiğini ifade etti. Bu açıklama, Nisan 2023'ten bu yana devam eden iç savaşta taraf olan Sudan Silahlı Kuvvetleri (SAF) ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasındaki çatışmaların diplomatik boyutunu derinleştirdi.
Washington, Temmuz ayında sunduğu ateşkes önerisinin Burhan tarafından reddedilmesinin ardından, şimdi askerî liderliğin meşruiyetini sorgulayarak ve ekonomik yaptırım tehditlerini gündeme getirerek pozisyonunu sertleştirdi. ABD Hazine Bakanlığı, geçtiğimiz aylarda SAF ve HDK liderlerine yönelik yaptırımları genişletmişti.
Sudan Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, 'ABD'nin Sudan'ın egemenliğine saygı göstermesi gerektiği, askerî yönetimin meşruiyetinin Sudan halkı tarafından belirleneceği' vurgulandı. Açıklamada ayrıca, ABD'nin çifte standart uyguladığı ve bölgedeki diğer otoriter yönetimlere sessiz kaldığı öne sürüldü.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sudan'daki iç savaş, Mısır, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Rusya gibi bölgesel ve küresel aktörlerin vekâlet savaşına dönüşmüş durumda. Mısır ve BAE, HDK'yı desteklemekle suçlanırken, SAF'a Rusya'nın Wagner grubu üzerinden destek sağladığı iddia ediliyor. ABD'nin baskı politikası, bu dengeleri değiştirmeyi amaçlıyor.
Birleşmiş Milletler, Sudan'da 10 milyondan fazla kişinin yerinden edildiğini ve insani krizin derinleştiğini rapor ediyor. ABD'nin girişimi, ateşkes sağlanması ve insani yardımların ulaştırılması açısından kritik görülüyor. Ancak Sudan ordusunun, meşruiyetini kaybetmemek için taviz vermeyeceği değerlendiriliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Sudan'da hem tarihsel bağları hem de ekonomik yatırımlarıyla önemli bir aktör. Kızıldeniz kıyısındaki Sevakin Adası'nda üs kurma anlaşması bulunan Türkiye, Sudan'ın istikrarını kendi güvenliği için kritik görüyor. ABD'nin askerî yönetimi gayrimeşru ilan etmesi, Türkiye'nin Sudan ile mevcut anlaşmalarını riske atabilir. Türkiye'nin, hem ABD hem de Sudan ile dengeli ilişkiler yürüterek, ateşkes çağrılarını desteklemesi ve insani yardım koridorlarının açılması için diplomatik girişimlerde bulunması bekleniyor. Ayrıca, olası bir güç boşluğunda Rusya ve BAE'nin etkisini artırması, Türkiye'nin bölgedeki çıkarlarını zayıflatabilir.
