Londra borsasında işlem gören FTSE 100 endeksi, sterlinin dolar karşısında değer kaybetmesi ve petrol fiyatlarındaki yükselişle birlikte dalgalı bir seyir izliyor. Sterlin, gün içinde dolar karşısında %0,5'e varan düşüşle 1,25 seviyelerine gerilerken, Brent petrolü varil başına 85 doların üzerine çıktı. Dolar endeksi ise güçlü duruşunu sürdürerek altı haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. Piyasa analistleri, bu hareketliliğin arkasında ABD Merkez Bankası'nın (Fed) faiz indirimine yönelik beklentilerin zayıflaması ve jeopolitik risklerin yeniden gündeme gelmesinin yattığını belirtiyor.
Sterlin Neden Değer Kaybediyor?
İngiliz sterlini, son iki haftada dolar karşısında yaklaşık %2 değer kaybetti. Bu düşüşte, İngiltere Merkez Bankası'nın (BoE) politika faizini beklentilerin aksine sabit tutması ve ülke ekonomisinin resesyona girebileceğine dair artan endişeler etkili oldu. BoE Başkanı Andrew Bailey, son açıklamasında enflasyonun hala hedefin üzerinde olduğunu ve faiz indirimi için acele edilmemesi gerektiğini vurguladı. Ancak piyasalar, İngiltere ekonomisinin yılın ikinci yarısında daralma riski taşıdığını fiyatlıyor. Öte yandan, ABD'den gelen güçlü istihdam verileri ve Fed yetkililerinin "şahin" mesajları doları destekliyor.
Sterlindeki değer kaybı, ithal malların fiyatlarını artırarak enflasyonu daha da yükseltebilir. İngiltere'de enflasyon halihazırda %3,2 seviyesinde ve gıda ile enerji fiyatlarındaki artış hane halkı bütçelerini zorluyor. Ekonomistler, sterlinin zayıf seyretmesinin İngiltere'nin ihracatını bir miktar destekleyebileceğini, ancak iç talebi olumsuz etkileyeceğini öngörüyor.
Petrol Fiyatlarındaki Yükselişin Nedenleri
Brent petrolü, Orta Doğu'daki gerilimin tırmanması ve OPEC+ ülkelerinin arz kısıtlamalarını sürdürme kararıyla yükselişe geçti. İsrail-Hamas çatışmasının bölgeye yayılma riski, İran'ın petrol ihracatına yönelik olası yaptırımlar ve Husi saldırılarının Kızıldeniz'deki nakliyeyi aksatması fiyatları yukarı çekiyor. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol talebinin bu yıl %1,2 artacağını öngörüyor. Ayrıca, ABD'deki ham petrol stoklarının beklenenden fazla azalması da arz endişelerini artırdı. Petrol fiyatlarındaki artış, enerji ithalatçısı ülkeler için maliyet baskısı yaratırken, enerji devi şirketlerin hisselerini yukarı taşıyor. FTSE 100'de BP ve Shell gibi enerji şirketlerinin hisseleri gün içinde %2'den fazla değer kazandı.
Küresel Piyasalara Etkisi
Doların güçlenmesi, gelişmekte olan ülke para birimleri üzerinde baskı oluşturuyor. Türk lirası da dolar karşısında tarihi düşük seviyelerine yakın seyrediyor. Euro/dolar paritesi 1,07'nin altına gerilerken, altın fiyatları ons başına 2.300 dolar civarında dalgalanıyor. Asya borsaları karışık bir seyir izlerken, Japonya Nikkei endeksi dolar/yen paritesindeki hareketlilikle değer kaybetti. Avrupa borsaları ise enerji hisselerindeki yükselişle kısmen toparlandı. Analistler, Fed'in faiz kararının ve ABD'de açıklanacak enflasyon verilerinin önümüzdeki günlerde piyasa yönünü belirleyeceğini söylüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sterlinin değer kaybı ve petrol fiyatlarındaki yükseliş, Türkiye ekonomisi için önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithal ettiğinden, petrol fiyatlarındaki artış cari açığı ve enflasyonu olumsuz etkiler. Ayrıca, doların küresel olarak güçlenmesi, TL üzerinde ek baskı yaratır. İngiltere, Türkiye'nin önemli ticaret ortaklarından biri; sterlindeki değer kaybı, Türk ihracatçıları için İngiltere pazarında fiyat avantajı sağlayabilir ancak aynı zamanda İngiltere'nin ithalat talebini düşürebilir. Türkiye, enerji maliyetlerini dengelemek için alternatif tedarikçilere yönelebilir ve jeopolitik riskleri yakından takip etmeli.
