İngiltere Başbakanı Keir Starmer, bu hafta sonu katılacağı NATO zirvesinde ABD'nin savunma harcamaları konusundaki sert uyarıları nedeniyle diplomatik bir krizle karşı karşıya. ABD'nin NATO Büyükelçisi, ittifak üyelerinin savunma bütçelerini artırmakta "geride kaldığını" belirterek, tüm müttefiklerin derhal harekete geçmesi gerektiğini vurguladı. Zirve, Starmer'ın başbakanlık dönemindeki son büyük uluslararası toplantı olarak öne çıkarken, İngiltere'nin savunma harcamalarındaki eksikliklerinin masaya yatırılması bekleniyor.
Gelişmenin Arka Planı
ABD'nin NATO Büyükelçisi Julianne Smith, Brüksel'de düzenlediği basın toplantısında, "NATO müttefiklerinin yüzde 80'i savunma harcamalarını GSYİH'lerinin yüzde 2'sine çıkardı veya bu hedefe ulaşmayı planlıyor. Ancak hâlâ geride kalan ülkeler var. Bu ülkelerin derhal adım atması gerekiyor" ifadelerini kullandı. Smith, özellikle İngiltere, Almanya ve İtalya gibi büyük ekonomilere sahip ülkelerin bu konuda daha fazla sorumluluk alması gerektiğini ima etti.
İngiltere, şu anda GSYİH'sinin yaklaşık yüzde 2,1'ini savunmaya ayırıyor. Ancak ABD'li yetkililer, bu oranın enflasyon ve artan tehditler karşısında yetersiz kaldığını düşünüyor. Starmer hükümeti, ekonomik darboğaz nedeniyle savunma bütçesini artırma konusunda zorlanırken, Washington'dan gelen bu baskı, İngiliz kamuoyunda da tartışmalara yol açtı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
NATO zirvesi, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşının devam ettiği ve Çin'in askeri yükselişinin endişe yarattığı bir dönemde gerçekleşiyor. ABD, Avrupalı müttefiklerinin savunma yükünü daha adil paylaşmasını isterken, bu durum ittifak içinde gerilime neden oluyor. Özellikle ABD'nin eski Başkanı Donald Trump döneminde başlayan "yük paylaşımı" tartışmaları, Biden yönetiminde de devam ediyor.
Zirvede ayrıca Ukrayna'ya askeri yardım, NATO'nun doğu kanadının güçlendirilmesi ve İsveç'in üyeliği gibi konular da ele alınacak. İngiltere, Ukrayna'ya en fazla askeri yardım sağlayan ülkelerden biri olarak öne çıkarken, savunma harcamalarındaki eksikliklerin bu konudaki kredibilitesini zedeleyebileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO'nun en büyük ikinci ordusuna sahip ülkesi olarak ittifakın savunma harcamaları tartışmalarında önemli bir konumda yer alıyor. Türkiye, GSYİH'sinin yüzde 2'sinden fazlasını savunmaya ayırarak NATO'nun hedefini karşılayan az sayıdaki ülkeden biri. Bu durum, Türkiye'nin ittifak içindeki elini güçlendiriyor ve savunma sanayisindeki bağımsız hamleleriyle birleşince Ankara'nın etkinliğini artırıyor. Ancak ABD'nin savunma harcamaları konusundaki ısrarı, Türkiye'nin S-400 ve F-35 gibi konulardaki anlaşmazlıklarıyla birlikte ele alındığında, NATO içindeki dengeleri daha karmaşık hale getirebilir. Zirvede Türkiye'nin güvenlik endişelerini ve savunma sanayisindeki başarılarını dile getirmesi bekleniyor.
