Somaliland Cumhurbaşkanı Abdirahman Mohamed Abdullahi, Pazar günü Kudüs'te İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog ile bir araya gelerek, ayrılıkçı Afrika devletinin İsrail'e yaptığı ilk resmi devlet ziyaretini gerçekleştirdi. Bu ziyaret, İsrail'in birkaç ay önce Somaliland'ı resmen tanımasının ardından geldi ve iki ülke arasındaki ilişkilerde yeni bir sayfa açtı. Görüşmede, ikili ilişkilerin güçlendirilmesi, özellikle güvenlik, ekonomik iş birliği ve kalkınma projeleri ele alındı. Abdullahi, ziyaretin "tarihi" olduğunu vurgularken, Herzog da Somaliland'ın bağımsızlık çabalarına desteğini yineledi.
Ziyaretin arka planı: Tanınma süreci ve stratejik ittifak
Somaliland, 1991 yılında Somali'den tek taraflı bağımsızlığını ilan etmesine rağmen uluslararası toplum tarafından tanınmayı başaramamıştı. Ancak son yıllarda, özellikle Afrika Boynuzu'nda artan istikrarsızlık ve terör tehditleri, Somaliland'ı bölgesel güvenlikte önemli bir aktör haline getirdi. İsrail, bu potansiyeli fark ederek 2024 yılında Somaliland'ı resmen tanıdı ve büyükelçilik açma kararı aldı. Bu adım, İsrail'in Afrika'daki nüfuzunu genişletme stratejisinin bir parçası olarak görülüyor. İsrail, özellikle İran destekli grupların Kızıldeniz'deki faaliyetlerine karşı Somaliland'ın stratejik konumundan yararlanmak istiyor.
Görüşmede, ayrıca iki ülke arasında savunma ve istihbarat iş birliği anlaşmaları imzalanması bekleniyor. Somaliland, İsrail'den askeri ekipman ve eğitim desteği almayı umuyor. Karşılığında, İsrail'e Bab el-Mendep Boğazı'na yakın liman tesislerini kullanma izni vermeyi teklif ediyor. Bölge, küresel deniz ticareti için kritik öneme sahip.
Bölgesel ve küresel yansımalar: Afrika Boynuzu'nda yeni denklem
İsrail-Somaliland yakınlaşması, başta Somali olmak üzere bölge ülkeleri tarafından tepkiyle karşılandı. Somali hükümeti, Somaliland'ın bağımsızlığını tanımayarak ülkenin toprak bütünlüğüne vurgu yapıyor. İsrail'in bu adımı, Somali-İsrail ilişkilerini daha da gerginleştirebilir. Öte yandan, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Suudi Arabistan gibi Körfez ülkeleri, Somaliland ile ilişkilerini geliştirmeye devam ediyor. BAE, Berbera limanını işletme hakkını almış durumda. İsrail'in bu denkleme dahil olması, Körfez ülkelerinin bölgedeki nüfuzunu dengeleyebilir.
Küresel ölçekte ise, Çin'in askeri üs kurduğu Cibuti'ye alternatif olarak Somaliland'ın önemi artıyor. Amerika Birleşik Devletleri, Somaliland'ı tanımamakla birlikte, bölgedeki terörle mücadele operasyonlarında iş birliği yapıyor. İsrail'in tanıması, diğer ülkeleri de benzer adımlara teşvik edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Somali ile tarihsel ve stratejik bağlara sahip. Ankara, Mogadişu'da büyükelçilik ve askeri üs bulunduruyor, Somali'nin toprak bütünlüğünü destekliyor. İsrail'in Somaliland'ı tanıması, Türkiye'nin bölgedeki çıkarlarını doğrudan etkilemese de, Somali hükümetiyle ilişkilerini karmaşıklaştırabilir. Türkiye, aynı zamanda İsrail'le son dönemde normalleşme adımları atıyor. Bu nedenle Ankara, iki taraf arasında denge politikası izleyecektir. Bölgesel istikrar açısından, Türkiye'nin Somali'deki varlığı ve İsrail'le diyaloğu, kriz anlarında arabuluculuk rolü oynamasına olanak tanıyabilir.
