Somali'li futbol hakemi Abdirahman Guli, Amerika Birleşik Devletleri'ne (ABD) giriş yapmasının reddedilmesini eleştirerek, yaşananları 'haksızlık' olarak nitelendirdi. Afrika ülkesinde FIFA kokartlı hakem olarak görev yapan Guli, ABD'ye seyahat etmek için başvurduğu vize işlemlerinde beklenmedik bir engelle karşılaştı. Başvurusunun birçok kez reddedildiğini belirten Guli, ne kendisinin ne de ailesinin herhangi bir suç kaydı olmadığını vurgulayarak, "ABD'nin bu kararı hem benim kariyerime hem de itibarıma zarar verdi. Neden böyle bir muamele gördüğümü anlayamıyorum" dedi. Somali, 1990'ların başından bu yana iç savaş ve terörle mücadele eden bir ülke olarak uluslararası seyahatlerde sıklıkla ek güvenlik önlemlerine tabi tutuluyor.
Gelişmenin arka planı
Abdirahman Guli, 2009 yılından beri FIFA kokartlı hakem olarak Somali ve bölgesel turnuvalarda görev yapıyor. 34 yaşındaki hakem, 2022'de Somali Futbol Federasyonu (SFF) tarafından yılın hakemi seçilmişti. Guli, ABD'de düzenlenen bir hakem geliştirme seminerine katılmak için seyahat izni başvurusunda bulundu. Ancak ABD'nin Nairobi Büyükelçiliği, başvuruyu güvenlik gerekçeleriyle reddetti.
Guli, BBC Somali'ye yaptığı açıklamada, "Hiçbir suç kaydım yok, terör bağlantım da yok. Sadece bir hakem olarak kendimi geliştirmek istedim. Ama ABD beni istemiyor" ifadelerini kullandı. SFF Başkanı Ali Mohamed, Guli'nin seyahat izninin reddini "hayal kırıklığı" olarak nitelendirdi ve konuyu diplomatik kanallardan takip ettiklerini belirtti.
ABD'nin Somali'ye yönelik uzun süredir devam eden seyahat kısıtlamaları, 2017 yılında dönemin Başkanı Donald Trump tarafından getirilen ve Somali'yi de kapsayan 'Müslüman yasağı' olarak bilinen kararnameye dayanıyor. Joe Biden yönetimi bu yasağı kaldırmış olsa da, Somali vatandaşları halen yüksek riskli ülkeler listesinde yer aldığı için vize başvurularında sıkı incelemelere tabi tutuluyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Somali'nin uluslararası alandaki itibarı, 30 yılı aşkın süredir devam eden iç savaş, korsanlık ve El-Şebab gibi terör örgütlerinin varlığı nedeniyle zedelenmiş durumda. Ancak son yıllarda ülke, istikrar ve kalkınma yolunda önemli adımlar atıyor. 2022'de seçilen Cumhurbaşkanı Hasan Şeyh Mahmud, reform ve güvenlik sözü verdi. Buna rağmen ABD ve Avrupa Birliği gibi Batılı ülkeler, Somalili bireylere yönelik vize uygulamalarında temkinli davranmaya devam ediyor.
Guli'nin yaşadığı olay, sadece Somali'de değil, genel olarak Doğu Afrika'da da tartışmalara yol açtı. Uganda, Kenya ve Etiyopya gibi ülkelerde benzer vize reddi vakaları sıkça yaşanırken, bölge ülkeleri bu durumun 'küresel güvenlik bahanesiyle ayrımcılığa' dönüştüğünü savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika Boynuzu'nda Somali ile güçlü diplomatik, askeri ve kalkınma işbirlikleri yürütüyor. Gelişme, Türkiye'nin Somali'deki etkinliğini artırırken Batılı ülkelerin kısıtlayıcı politikalarına bir alternatif oluşturduğunu gösteriyor. Türkiye'nin Somali'deki okulları, hastaneleri ve askeri üsleri, Somalililer için cazip bir seçenek haline getiriyor. ABD'nin Guli gibi sivil bir şahsa yönelik bu engeli, Türkiye'nin bölgede daha kapsayıcı ve adil bir muamele sergilediği algısını güçlendirebilir. Ayrıca bu durum, Türkiye'nin İslam dünyasında liderlik rolüne katkı sağlayabilir.
