ABD'de sosyal medya devi Snap Inc.'e ait Snapchat platformu, reşit olmayan bir kız çocuğunun uygulama üzerinden tanıştığı bir yetişkin tarafından tecavüze uğramasının ardından açılan davada ihmalle suçlanıyor. Dava, 15 yaşındaki bir kızın Snapchat üzerinden tanıştığı 40 yaşındaki bir erkek tarafından cinsel saldırıya maruz kalması üzerine ailesi tarafından New York'ta açıldı. Aile, Snapchat'in platformundaki tehlikeli özellikleri devre dışı bırakmayı reddettiğini ve ebeveynleri olası zararlar konusunda uyarmadığını iddia ediyor.
Davanın Arka Planı ve İddialar
Dava dilekçesinde, Snapchat'in 'Snap Map' ve 'Hızlı Arkadaş Ekle' gibi özelliklerinin, çocukların yabancı yetişkinlerle kolayca iletişim kurmasına olanak tanıdığı ve bu durumun cinsel istismar riskini artırdığı belirtiliyor. Ailenin avukatları, Snapchat'in bu özellikleri bilerek tasarladığını ve kâr amacıyla genç kullanıcıları tehlikeye attığını öne sürüyor. Davacılar, şirketin reşit olmayan kullanıcıların güvenliğini sağlamak için yeterli önlemleri almadığını, ebeveyn denetim araçlarının yetersiz olduğunu ve platformda çocukları hedef alan suçlulara karşı etkili bir koruma sağlamadığını iddia ediyor.
Snapchat, daha önce de benzer davalarla karşı karşıya kalmıştı. 2023 yılında New Mexico eyaleti, Snap Inc.'i çocukları cinsel istismardan korumak için yeterli önlem almamakla suçlayan bir dava açmıştı. Şirket ise güvenlik önlemlerini sürekli iyileştirdiğini ve ebeveynlere yönelik araçlar sunduğunu savunuyor. Ancak davacılar, Snapchat'in CEO'su Evan Spiegel'in 2021 yılında yaptığı bir açıklamada, platformun genç kullanıcılar arasında popülerliğini artırmak için 'güvenlik özelliklerini hafiflettiğini' itiraf ettiğini iddia ediyor.
Küresel ve Bölgesel Boyut: Sosyal Medyanın Sorumluluğu
Bu dava, sosyal medya şirketlerinin çocuk güvenliği konusundaki sorumluluğunu yeniden gündeme getiriyor. ABD'de son yıllarda Meta (Facebook, Instagram), TikTok ve Snapchat gibi platformlara karşı çocukları korumak için daha sıkı düzenlemeler talep ediliyor. 2023'te ABD Senatosu'nda 'Çevrimiçi Çocuk Güvenliği Yasası' gibi yasa tasarıları görüşülürken, Avrupa Birliği de Dijital Hizmetler Yasası ile platformları daha fazla sorumluluk almaya zorluyor. Snapchat, özellikle 'kaybolan mesajlar' özelliği nedeniyle eleştiriliyor; bu özellik, cinsel istismar gibi suçların kanıtlarının yok olmasına neden oluyor.
Davaya konu olan olayda, saldırganın Snapchat üzerinden kurduğu iletişimde mesajların otomatik olarak silinmesi, delil toplamayı zorlaştırmıştı. Uzmanlar, benzer platformların çocukları korumak için daha güçlü yaş doğrulama sistemleri ve ebeveyn denetimleri geliştirmesi gerektiğini belirtiyor. Ayrıca, yapay zeka destekli tespit sistemlerinin, şüpheli davranışları erkenden fark ederek müdahale edebileceği ifade ediliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Snapchat davası, Türkiye'de de sosyal medya platformlarının çocuk güvenliği konusundaki sorumluluğunu gündeme getiriyor. Türkiye'de 2023 yılında yürürlüğe giren 'Sosyal Medya Kanunu' ile platformlara Türkiye'de temsilci bulundurma ve içerik kaldırma yükümlülüğü getirilmişti. Ancak çocukları cinsel istismardan korumaya yönelik özel düzenlemeler hâlâ yetersiz. Benzer bir davanın Türkiye'de de açılması, hem yasal düzenlemelerin güçlenmesine hem de ebeveynlerin dijital okuryazarlığının artmasına katkı sağlayabilir. Ayrıca, uluslararası alanda verilecek mahkeme kararları, Türkiye'deki içtihatları da etkileyebilir ve sosyal medya şirketlerinin çocuk güvenliği politikalarını gözden geçirmesine yol açabilir.
