Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi, BRICS zirvesi marjında İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile bir araya gelerek İran'a bölgede tırmanan gerilimi durdurma ve barışçıl bir çözüm yolu arama çağrısında bulundu. Görüşme, Orta Doğu'da İsrail-Hamas savaşının yarattığı istikrarsızlık ve İran ile İsrail arasındaki doğrudan çatışma riskinin arttığı bir dönemde gerçekleşti.
Görüşmenin Arka Planı ve Diplomatik Mesajlar
Sisi ve Pezeşkiyan, Kazan'da düzenlenen BRICS zirvesi sırasında bir araya geldi. Mısır Cumhurbaşkanlığı'ndan yapılan açıklamaya göre Sisi, İran'ın bölgedeki gerilimi düşürmesi ve anlaşmazlıkların diplomatik yollarla çözülmesi gerektiğini vurguladı. Mısır lideri, Orta Doğu'nun daha fazla çatışmayı kaldıramayacağını, ateşkes ve diyalogun tek çıkış yolu olduğunu belirtti.
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ise görüşmede İran'ın bölgesel politikalarını savunarak, İsrail'in saldırılarına karşı meşru savunma hakkını kullandığını ifade etti. Pezeşkiyan, BRICS üyeliğinin İran için ekonomik ve stratejik bir fırsat olduğunu, Batı'nın yaptırımlarına karşı alternatif iş birlikleri geliştirmek istediklerini söyledi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Mısır'ın İran'a yaptığı bu çağrı, Kahire'nin bölgesel arabuluculuk rolünü pekiştirme çabası olarak yorumlanıyor. Mısır, hem İsrail hem de Hamas ile kanalları açık tutan ender ülkelerden biri. Sisi yönetimi, Gazze'de ateşkes sağlanması ve esir takası için aktif diplomasi yürütüyor. İran ile ilişkiler ise uzun yıllar mesafeliydi; son dönemde karşılıklı üst düzey ziyaretler ve BRICS çerçevesinde artan iş birliği dikkat çekiyor.
BRICS zirvesi, Batı'nın küresel düzenine alternatif arayışların simgesi haline geldi. Mısır ve İran'ın yanı sıra BAE, Suudi Arabistan gibi ülkelerin de katıldığı genişlemiş BRICS, Orta Doğu'da yeni bir güç dengesi oluşturma potansiyeli taşıyor. Sisi'nin çağrısı, hem İran'ı dizginleme hem de bölgesel istikrarı koruma amacı güdüyor.
Öte yandan İsrail-İran gerilimi, Lübnan ve Yemen üzerinden vekalet savaşlarına sahne oluyor. Mısır, Sina Yarımadası üzerinden olası bir İran-İsrail çatışmasının kendi güvenliğini tehdit etmesinden endişe ediyor. Kahire, ayrıca Gazze'ye insani yardım koridoru açılması için İran'ın Husi saldırılarını durdurmasını istiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Mısır ve İran ile dengeli ilişkiler yürütüyor. Sisi'nin İran'a gerilimi düşürme çağrısı, Ankara'nın bölgesel istikrar önceliğiyle örtüşüyor. Türkiye, İsrail-İran çatışmasının yayılmasını engellemek için diplomatik çaba harcıyor; Mısır ile savunma ve enerji iş birliğini güçlendirirken İran ile de yaptırımlara rağmen ticari bağlarını sürdürüyor. Olası bir İran-İsrail savaşı, Türkiye'nin güney sınırında istikrarsızlık yaratabilir ve enerji arz güvenliğini riske atabilir. Bu nedenle Ankara, arabuluculuk girişimlerini destekliyor ve BRICS gibi platformlarda Mısır-İran diyaloğunu olumlu karşılıyor.
