Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić, bu sonbaharda yapılması planlanan erken genel seçimlerin ardından cumhurbaşkanlığından istifa ederek başbakanlık koltuğuna oturmayı planlıyor. Bu hamle, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in anayasal sınırlamaları aşarak iktidarda kalma stratejisiyle benzerlik taşıyor. Sırp liderin bu manevrası, ülkede siyasi dengeleri yeniden şekillendirecek ve Avrupa Birliği ile ilişkilerde yeni bir sayfa açılmasına yol açacak gibi görünüyor.
Vučić'in İktidar Planı
Aleksandar Vučić, 2014 yılından bu yana Sırbistan'ın başbakanı, 2017'den bu yana ise cumhurbaşkanı olarak görev yapıyor. Sırp siyasetinde neredeyse on yıldır tartışmasız en güçlü isim konumunda bulunan Vučić, anayasal olarak iki dönemle sınırlı olan cumhurbaşkanlığı görevini üçüncü kez üstlenemeyeceği için bu yola başvuruyor. Sırbistan Anayasası'na göre bir kişi en fazla iki kez cumhurbaşkanı seçilebiliyor. Vučić'in ilk dönemi 2017-2022 arasını kapsarken, ikinci dönemi 2022'de başladı ve 2027'de sona erecek. Ancak Vučić, bu tarihten önce istifa ederek başbakanlık görevine geçmeyi hedefliyor.
Sırp liderin partisi Sırp İlerleme Partisi (SNS), şu anda parlamentoda çoğunluğa sahip. Vučić, erken seçimlerde partisinin zafer kazanması halinde başbakan olarak atanmayı planlıyor. Bu strateji, Putin'in 2008-2012 yılları arasında başbakanlık yaparak cumhurbaşkanlığı dönemlerini bölmesine benzetiliyor. Putin, anayasal sınırlamalar nedeniyle 2008'de cumhurbaşkanlığını Dimitri Medvedev'e devretmiş, ardından 2012'de yeniden cumhurbaşkanı seçilmişti. Sırbistan'da da benzer bir model işletilerek Vučić'in fiili gücünün sürmesi amaçlanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Vučić'in bu hamlesi, Balkanlar'da zaten kırılgan olan siyasi dengeyi daha da karmaşık hale getirebilir. Sırbistan, Avrupa Birliği'ne üyelik müzakerelerini sürdüren bir ülke olarak, dış politikada Rusya ile yakın ilişkilerini de sürdürüyor. Ukrayna savaşı sonrası Batı ile Rusya arasındaki gerilim derinleşirken, Sırbistan'ın denge politikası giderek zorlaşıyor. Vučić, Batı yaptırımlarına katılmadan Rusya'ya karşı tarafsız bir tavır sergileyerek hem AB'den mali destek almayı hem de Moskova ile enerji işbirliğini sürdürmeyi hedefliyor. Ancak cumhurbaşkanlığından başbakanlığa geçiş, Batılı liderlerde Sırbistan'ın otoriterleşme eğilimi konusunda endişeleri artırabilir.
Sırbistan'ın bu iç siyasi manevrası, aynı zamanda Kosova ile normalleşme sürecini de etkileyebilir. AB'nin arabuluculuğunda yürüyen diyalog, Vučić'in iktidar garantisi arayışıyla daha da karmaşık hale gelebilir. Kosova'nın kuzeyinde yaşanan gerginlikler ve Arnavut nüfusla Sırplar arasındaki çatışma riski, bölgesel istikrarı tehdit eden başlıca unsurlar arasında yer alıyor. Vučić'in yeniden yapılandırılmış bir hükümetle masaya oturması, müzakerelerde yeni bir dönem başlatabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sırbistan'daki bu siyasi dönüşüm, Türkiye'nin Balkanlar politikasını yakından ilgilendiriyor. Türkiye, Sırbistan ile ekonomik ilişkilerini geliştirmekte ve bölgede istikrarın korunmasını önemsemektedir. Vučić'in iktidarda kalma stratejisi, kısa vadede siyasi istikrarı artırabilir, ancak uzun vadede otoriterleşme endişelerini beraberinde getirebilir. Türkiye, hem AB üyeliği sürecindeki Sırbistan'ı desteklerken hem de Kosova ile ilişkilerinde dengeli bir tutum izlemektedir. Bu gelişme, Türkiye'nin bölgesel nüfuz mücadelesinde elini güçlendirebileceği gibi, aynı zamanda Batı ile Rusya arasında sıkışan Sırbistan'ın Türkiye'ye daha fazla yaslanmasına da yol açabilir.
