Sırbistan'ın kuzeyindeki Novi Sad kentinde Cumartesi günü binlerce kişi, 2024 yılında bir tren istasyonu çatısının çökmesi sonucu hayatını kaybeden 16 kişiyi anmak ve hükümetten erken genel seçim talebinde bulunmak üzere sokaklara döküldü. Göstericiler, adalet ve hesap verebilirlik çağrısı yaparken, olayın üzerinden geçen süreye rağmen sorumluların cezalandırılmamasına tepki gösterdi.
Protestoların Arka Planı ve Talepler
Protestolar, Novi Sad tren istasyonunda geçen yıl meydana gelen ve 16 kişinin ölümüne yol açan çatı çökmesi felaketinin ardından başladı. Olay, ülkede altyapı denetimlerinin yetersizliğini ve kamu güvenliği konusundaki ihmalleri gündeme getirdi. Göstericiler, yetkililerin ihmali olduğunu savundukları felaketle ilgili kapsamlı bir soruşturma ve sorumluların yargılanmasını talep ediyor.
Protestoların bir diğer hedefi ise mevcut hükümetin istifası ve erken seçimlerin yapılması. Katılımcılar, Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ve hükümetini, yolsuzluk ve kötü yönetimle suçluyor. Göstericiler, “Adalet istiyoruz” ve “İstifa” sloganları atarken, muhalefet partileri de protestolara destek verdi.
Novi Sad'daki protestolar, başkent Belgrad başta olmak üzere ülkenin diğer şehirlerinde de benzer eylemlerin düzenlenmesine yol açtı. Sivil toplum örgütleri ve aktivistler, felaketin ardından hükümetin gerekli önlemleri almadığını ve kamuoyunu aydınlatmadığını belirterek, eylemlerin süreceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sırbistan'daki bu protestolar, Balkanlar'da artan toplumsal huzursuzluğun bir parçası olarak değerlendiriliyor. Bölgede yolsuzluk, ekonomik sıkıntılar ve siyasi istikrarsızlık gibi sorunlar, vatandaşları sokağa dökmeye devam ediyor. Sırbistan'ın Avrupa Birliği üyelik hedefi doğrultusunda hukukun üstünlüğü ve yargı bağımsızlğı konularında ilerleme kaydetmesi beklenirken, bu tür olaylar ülkenin AB perspektifini olumsuz etkileyebilir.
Uluslararası toplum da Novi Sad'daki felaketin ardından Sırbistan'ın altyapı güvenliği konusunda daha sıkı denetimler yapması çağrısında bulunmuştu. Ancak protestocuların ifadesine göre, hükümet bu konuda yeterli adımı atmamıştır. Gösteriler, Sırbistan'daki siyasi kutuplaşmanın derinleştiğini ve halkın yönetimden memnuniyetsizliğinin arttığını gösteriyor.
Öte yandan, Rusya'nın Balkanlar'daki etkisi ve Sırbistan'ın doğu-batı arasındaki denge politikası, bu tür iç siyasi krizlerin uluslararası boyutunu da beraberinde getiriyor. Avrupa Birliği ve ABD, Sırbistan'da istikrarın korunmasını ve demokratik süreçlerin işlemesini önemserken, Rusya ise bölgedeki nüfuzunu artırmak için Sırbistan'daki siyasi gerilimleri fırsat olarak görebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Sırbistan'daki bu gelişmeler, Türkiye için Balkanlar'da istikrarın önemini bir kez daha hatırlatmaktadır. Türkiye, tarihsel ve kültürel bağları nedeniyle Balkanlar'daki siyasi istikrara özel önem vermekte; ayrıca bölgedeki yatırımları ve ticari ilişkileri de bu istikrara bağlıdır. Novi Sad'daki protestoların yayılması halinde, Sırbistan'da siyasi belirsizlik artabilir ve bu da Türkiye'nin bölgedeki ekonomik çıkarlarını etkileyebilir. Ayrıca, Türkiye'nin Kosova ve Bosna-Hersek gibi komşu ülkelerdeki nüfuz mücadelesinde Sırbistan ile işbirliği, Sırbistan iç siyasetindeki gelişmelere bağlı olarak şekillenmektedir. Ankara, bu süreçte diyaloğu ve hukukun üstünlüğünü destekleyerek bölgesel istikrara katkı sağlamayı hedeflemelidir.
