Singapur'un gece hayatı sektöründe serbest çalışan onlarca kişi, işverenler tarafından ödemelerinin geciktirilmesi veya hiç yapılmamasıyla karşı karşıya kalıyor. Çoğu iş, sözlü anlaşmalar ya da kısa mesaj ve telefon görüşmeleriyle yapıldığından, freelancer'lar anlaşmazlık durumunda ellerinde hiçbir yazılı kanıt bulunmuyor. Bu durum, Singapur'un giderek büyüyen gig ekonomisinde çalışanların haklarını korumak için yeni düzenlemeler gerektiğini gözler önüne seriyor.
Sözlü anlaşmaların bedeli
Singapur'da gece kulüpleri, barlar ve etkinliklerde çalışan DJ'ler, fotoğrafçılar, makyözler ve organizatörler işlerini çoğunlukla sözlü anlaşmalarla alıyor. İş tamamlandığında ödeme yapılmadığında veya geciktiğinde, freelancer'ların yasal başvuru yapabilecekleri somut bir belge olmuyor. Birçok kişi, işverenlerin "iyi niyet" beklentisiyle çalıştıklarını ancak ücretlerini alamadıklarını belirtiyor.
Sektör temsilcileri, özellikle büyük etkinliklerde çalışanların haftalarca beklemek zorunda kaldığını, bazı durumlarda ödemelerin tamamen yapılmadığını aktarıyor. Singapur Ulusal Serbest Çalışanlar Birliği'ne göre, şikayetlerin yüzde 70'i sözlü anlaşma kaynaklı. Bir aktivist, "Freelancer'lar için standart bir sözleşme şablonu olmalı" diyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Singapur'daki bu sorun, küresel gig ekonomisinin genel bir yansıması. Dünyanın birçok yerinde benzer sıkıntılar yaşanıyor. Özellikle pandemi sonrası güvencesiz çalışma artarken, hükümetler yasal düzenlemeler yapmaya zorlanıyor. Singapur hükümeti şu ana kadar freelancer'lar için kapsamlı bir koruma yasası çıkarmadı. Bu durum, Asya Pasifik'teki diğer ülkelerde de benzer bir tablo çiziyor. Tayland ve Endonezya gibi ülkelerde de kayıt dışı istihdamın büyümesiyle birlikte freelancer'ların hakları gündeme geliyor. Uzmanlar, küresel ekonomideki dijital dönüşümün bu sorunu daha da derinleştireceğine dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer kayıt dışı istihdam ve sözlü anlaşma sorunları yaşanıyor. Özellikle eğlence ve etkinlik sektörlerinde çalışan freelancer'lar, ödemelerini alamama riskiyle karşı karşıya kalıyor. Singapur örneği, Türkiye'de de serbest çalışanların yasal koruma altına alınması gerektiğini gösteriyor. Bu tür sorunlar, çalışma barışını bozarken kayıt dışı ekonomiyi de besliyor. Türkiye'nin, dijital dönüşümle birlikte artan gig çalışmasına uygun düzenlemeler yapması, hem çalışan haklarını korumak hem de ekonomik istikrarı sağlamak açısından önem taşıyor.
