Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, 13 Eylül Pazar günü yaptığı açıklamada, yapay zekadan ticarete kadar geniş bir yelpazede "Büyük BRICS" yükselen ekonomileri arasındaki işbirliğini derinleştirecek yeni girişimler başlattığını duyurdu. Reuters'ın Yeni Delhi kaynaklı haberine göre, Pekin yönetimi bu hamleyle grubun küresel sahnedeki etkisini artırmayı amaçlıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Şi Cinping'in açıkladığı girişimler, BRICS ülkeleri arasında teknoloji, ticaret ve ekonomik işbirliğini güçlendirmeyi hedefliyor. Çin lideri, yapay zeka alanında ortak projeler geliştirilmesinden ticaret engellerinin azaltılmasına kadar çeşitli öneriler sundu. Bu adımlar, BRICS'in genişleme sürecinde "Büyük BRICS" olarak anılan yeni yapısını güçlendirmeye yönelik.
BRICS, orijinal olarak Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'dan oluşuyordu. Ancak son yıllarda Mısır, Etiyopya, İran, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi ülkelerin katılımıyla genişledi. Bu genişleme, grubun küresel ekonomik ve siyasi ağırlığını artırma potansiyeli taşıyor. Çin'in öncülük ettiği bu yeni girişimler, Batılı ülkelerin ekonomik ve teknolojik hakimiyetine karşı bir denge oluşturma çabası olarak yorumlanıyor.
Şi'nin açıklamaları, BRICS zirvesi öncesinde veya sırasında yapılmış olabilir; ancak kaynak metinde tarih belirtilmemiş. Reuters'ın aktardığına göre, Çin lideri bu girişimlerle gelişmekte olan ülkeler arasında işbirliğini artırmayı ve küresel yönetişimde daha fazla söz sahibi olmayı hedefliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
BRICS'in genişlemesi ve Çin'in liderliğinde derinleşen işbirliği, küresel ekonomik düzende önemli bir kaymaya işaret ediyor. Batılı ülkelerin uyguladığı yaptırımlar ve ticaret kısıtlamaları, özellikle Rusya ve İran gibi ülkeler için alternatif ekonomik ortaklıklar arayışını hızlandırdı. Çin, bu süreçte BRICS'i bir platform olarak kullanarak kendi ekonomik ve teknolojik standartlarını yaygınlaştırmayı amaçlıyor.
Yapay zeka alanındaki işbirliği, ABD ve Çin arasındaki teknoloji rekabeti bağlamında stratejik bir hamle. Çin, BRICS ülkeleriyle ortak Ar-Ge projeleri geliştirerek hem teknoloji transferini hem de pazar payını artırmayı hedefliyor. Ticaret alanında ise yerel para birimleriyle ticaretin teşvik edilmesi, dolar hakimiyetini zayıflatma potansiyeli taşıyor.
Öte yandan, BRICS içindeki çıkar farklılıkları ve ekonomik heterojenlik, grubun etkinliğini sınırlayabilir. Hindistan ve Brezilya gibi ülkeler, Çin'in liderlik iddiasına temkinli yaklaşabiliyor. Yine de genişleme sonrası BRICS, küresel GSYİH'nın önemli bir bölümünü temsil ediyor ve alternatif bir ekonomik blok olarak dikkat çekiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, BRICS ile ilişkilerini geliştirme konusunda istekli bir tutum sergiliyor. 2024'te BRICS'e katılım başvurusu yaptığı iddia edilen Türkiye, Batı ile ilişkilerinde yaşadığı sorunlar nedeniyle alternatif platformlar arıyor. Çin'in "Büyük BRICS" hamlesi, Türkiye için ekonomik işbirliği ve yatırım fırsatları sunabilir. Ancak Türkiye'nin NATO üyeliği ve Batı ile olan bağları, BRICS içinde daha aktif rol almasını sınırlayabilir. Yine de çok kutuplu bir dünyada Türkiye'nin denge politikası açısından BRICS önemli bir seçenek olarak öne çıkıyor.
