18. BRICS Zirvesi, Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de sona erdi. Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'dan oluşan BRICS ülkelerinin liderlerini bir araya getiren zirve, küresel ekonomik ve siyasi gündemin önemli başlıklarını tartıştı. Bloomberg'in haberine göre, zirve kapsamında ticaret, yatırım, iklim değişikliği ve çok taraflı kurumlarda reform gibi konular ele alındı. Zirve, gelişmekte olan ülkelerin küresel ekonomide artan rolünü vurgulaması açısından dikkat çekti.
Zirvenin Arka Planı ve Ana Gündem Maddeleri
BRICS, ilk olarak 2006 yılında Brezilya, Rusya, Hindistan ve Çin'in bir araya gelmesiyle kuruldu; 2010'da Güney Afrika'nın katılımıyla genişledi. Grubun amacı, gelişmekte olan ülkelerin küresel ekonomik ve siyasi sistemde daha fazla söz sahibi olmasını sağlamak. 18. zirve, Hindistan'ın dönem başkanlığında gerçekleşti ve pandemi sonrası toparlanma, tedarik zinciri sorunları ve jeopolitik gerilimlerin gölgesinde yapıldı.
Zirvede, üye ülkeler arasında ticaretin artırılması, yerel para birimleriyle ticaretin teşviki ve Yeni Kalkınma Bankası'nın (NDB) kaynaklarının güçlendirilmesi gibi konular öne çıktı. Liderler, ayrıca Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası'nda kota reformu çağrılarını yineledi. İklim değişikliğiyle mücadelede gelişmiş ülkelerin finansman taahhütlerini yerine getirmesi gerektiği vurgulandı.
Zirve sonunda yayımlanan ortak bildiride, ülkeler arasında iş birliğinin güçlendirilmesi ve küresel yönetişimde çok taraflılığın önemi vurgulandı. Ayrıca, terörle mücadele, siber güvenlik ve uzay iş birliği gibi alanlarda ortak çalışma niyeti belirtildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
BRICS ülkeleri, dünya nüfusunun yaklaşık %40'ını ve küresel GSYİH'nın %25'ini temsil ediyor. Son yıllarda grup, Batılı kurumlara alternatif bir güç merkezi olarak görülüyor. Özellikle Rusya-Ukrayna savaşı sonrası Batı yaptırımlarına maruz kalan Rusya'nın BRICS içindeki rolü ve Çin'in ekonomik gücü, grubun jeopolitik ağırlığını artırıyor. Hindistan ise hem Batı hem de Rusya ile dengeli ilişkiler yürüterek grubun çok kutuplu yapısını pekiştiriyor.
Zirvede, yeni üyelerin katılımı konusu da tartışıldı. Arjantin, İran, Suudi Arabistan ve Türkiye gibi ülkelerin olası üyeliği veya diyalog ortaklığı gündemde. Ancak bu konuda somut bir adım atılmadı. Uzmanlar, BRICS'in genişlemesinin grubun etkinliğini artırabileceği gibi karar alma süreçlerini zorlaştırabileceğini belirtiyor.
Küresel ekonomik belirsizliklerin arttığı bir dönemde, BRICS ülkelerinin kendi aralarında ticareti yerel para birimleriyle yapma yönündeki adımları, doların hakimiyetine karşı bir hamle olarak yorumlanıyor. Ancak bu konuda henüz somut bir mekanizma oluşturulmuş değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, BRICS ile uzun süredir diyalog halinde ve olası bir genişleme sürecinde adı geçen ülkeler arasında. Zirvede Türkiye'nin üyeliği konusunda net bir karar çıkmadı; ancak Türkiye'nin çok taraflı platformlarda yer alma ve Batı dışı alternatifler arayışı, BRICS ile ilişkilerini stratejik bir boyuta taşıyor. Türkiye için BRICS, özellikle ekonomik iş birliği ve yatırım olanakları açısından önemli. Ancak Türkiye'nin NATO üyeliği ve AB ile ilişkileri, BRICS içindeki konumunu dengelemesini gerektiriyor. Zirve sonuçları, Türkiye'nin dış politikada çok yönlülük stratejisini sürdüreceğini gösteriyor.
