Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, cumartesi günü Yeni Delhi'de düzenlenen BRICS zirvesinde yaptığı konuşmada, ittifakı Ortadoğu çatışmasında barışı sağlamaya çağırdı. Şi, Çin'in bu rolde diğer BRICS üyeleriyle birlikte çalışacağını ve savaşın 'doğru ile yanlış' arasında bir ayrım gerektirdiğini belirtti.
Zirvenin arka planı ve Şi'nin mesajı
BRICS ülkeleri - Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika - yıllık zirvelerinde bir araya geldi. Şi'nin konuşması, İsrail-Hamas savaşının başlamasından kısa süre sonra geldi ve Çin'in bölgede artan diplomatik rolünü gösteriyor. Şi, 'Çin, Ortadoğu'da barış ve adaleti teşvik etmek için BRICS ülkeleriyle birlikte çalışmaya hazır' dedi. Ayrıca, uluslararası toplumun Filistin-İsrail sorununda 'iki devletli çözüm' için daha fazla çaba göstermesi gerektiğini vurguladı.
Çin, son yıllarda Ortadoğu'da artan bir diplomatik etki gösteriyor. Geçtiğimiz yıl Suudi Arabistan ve İran arasındaki normalleşme anlaşmasına arabuluculuk yapan Çin, bölgede tarafsız bir aktör olarak görülmek istiyor. Şi'nin BRICS çağrısı, bu politikayı genişletme amacı taşıyor. Ancak Çin'in İsrail ile de yakın ilişkileri var ve bu dengeyi korumak zor.
Bölgesel ve küresel boyut
BRICS ülkeleri, küresel yönetişimde Batı'ya alternatif bir blok olarak görülüyor. Şi'nin çağrısı, BRICS'in sadece ekonomik değil, siyasi bir güç olarak da ortaya çıkma isteğini yansıtıyor. Ortadoğu'daki savaş, BRICS içinde de farklı tutumlara yol açtı: Rusya ve Çin, İsrail'e karşı daha mesafeli bir duruş sergilerken, Hindistan İsrail'e destek veriyor. Bu nedenle, Şi'nin çağrısı ortak bir BRICS pozisyonu oluşturmakta zorlanabilir.
Öte yandan, ABD ve Batılı ülkeler, Ortadoğu'da geleneksel olarak belirleyici güçler. Çin'in barış girişimi, Batı'nın etkisini dengelemeyi amaçlıyor. Ancak Çin'in askeri varlığı sınırlı ve ekonomik çıkarları ön planda. Yine de, savaşın uzaması, küresel enerji fiyatlarını ve ticaret yollarını tehdit ediyor; bu da Çin'in ekonomik istikrarını riske atıyor. Bu nedenle Şi, savaşın bir an önce sona ermesini istiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, BRICS ile yakından ilgilenen ve üyeliği tartışılan bir ülke. Şi'nin çağrısı, Türkiye'nin Ortadoğu'daki diplomatik rolünü güçlendirebilir. Ankara, Filistin-İsrail çatışmasında arabuluculuk yapma kapasitesine sahip ve BRICS içindeki bu tür girişimler, Türkiye'nin bölgesel etkisini artırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin BRICS'e olası ilgisi, Batı ile ilişkilerini dengeleme arayışının bir parçası. Çin ile işbirliği, özellikle enerji ve ticaret alanında yeni fırsatlar sunabilir. Ancak Türkiye'nin NATO üyeliği ve Batı ile bağları, bu tür girişimlerde dikkatli olmasını gerektiriyor.
