Yemen'de İran destekli Husiler, hızlı bir askeri operasyonla Kızıldeniz kıyısının kontrolünü ele geçirdiklerini duyurdu. Husi yetkililer, ele geçirilen bölgelerde kutlamalar düzenlerken, bu gelişme ülkedeki iç savaşta yeni bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Stratejik öneme sahip liman kentleri ve kıyı şeridinin kaybı, Yemen hükümeti ve Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon için ağır bir darbe niteliğinde. Husiler, ele geçirdikleri bölgelerde halkın büyük bölümünün kendilerini desteklediğini iddia ederken, bağımsız kaynaklar bu iddiaları doğrulamıyor. Kızıldeniz kıyısı, küresel deniz ticaretinin yaklaşık yüzde 10'unun geçtiği Bab-el Mendeb Boğazı'na yakınlığı nedeniyle kritik bir önem taşıyor. Husilerin bu bölgede artan etkinliği, hem bölgesel güvenlik hem de uluslararası deniz trafiği açısından endişe yaratıyor.
Gelişmenin arka planı
Yemen'de 2014 yılından bu yana süren iç savaşta Husiler, başkent Sanaa'yı ve ülkenin kuzey bölgelerinin büyük bölümünü kontrol ediyordu. Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon, 2015'ten itibaren Husilere karşı operasyonlar düzenlese de, bu müdahaleler sonuç getirmedi. Son aylarda Husiler, Marib ve Hodeidah gibi stratejik bölgelerde askeri baskıyı artırmıştı. Kızıldeniz kıyısının ele geçirilmesi, Husilerin askeri kapasitesini ve İran'dan aldığı desteği gözler önüne seriyor. Uzmanlar, bu hamlenin Husilerin müzakere masasında elini güçlendireceğini, ancak aynı zamanda Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ni daha sert önlemler almaya itebileceğini belirtiyor. Yemen hükümeti, uluslararası toplumu Husilerin ilerleyişine karşı acil önlem almaya çağırdı. Bölgedeki insani durum ise giderek kötüleşiyor; milyonlarca insan yerinden edilmiş durumda ve temel ihtiyaçlara erişim giderek zorlaşıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kızıldeniz, Avrupa, Asya ve Afrika arasındaki deniz ticaretinin can damarı. Husilerin kıyı şeridini kontrol etmesi, buradan geçen gemilere yönelik tehditleri artırabilir. Daha önce Husiler, İsrail ve Suudi Arabistan'a ait olduğunu iddia ettikleri gemilere saldırılar düzenlemişti. Bu saldırılar, küresel deniz taşımacılığında sigorta maliyetlerini yükseltmiş ve bazı şirketlerin rotalarını değiştirmesine yol açmıştı. Şimdi Husilerin kıyı kontrolü, bu tür eylemleri daha kolay hale getirebilir. ABD ve Avrupa ülkeleri, Kızıldeniz'de deniz güvenliğini sağlamak için ek önlemler alabilir. Öte yandan, İran'ın Husiler üzerindeki etkisi, Tahran'ın bölgesel nüfuzunu artırması olarak yorumlanıyor. Suudi Arabistan ise kendi güney sınırında İran yanlısı bir gücün güçlenmesinden rahatsız. Bu durum, Yemen savaşını vekalet savaşına dönüştüren aktörler arasındaki gerilimi daha da artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yemen'deki gelişmeler, Kızıldeniz ve Bab-el Mendeb Boğazı'nın güvenliğini doğrudan etkiliyor. Türkiye'nin Asya ile Avrupa arasındaki ticaret yolları için stratejik öneme sahip bu bölgede istikrarın bozulması, Türk deniz ticaretini ve enerji güvenliğini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Husilerin İran ile olan bağlantısı, Türkiye'nin bölgesel dengelerdeki hassas konumunu zorlaştırabilir. Türkiye, Suudi Arabistan ve BAE ile ilişkilerini dengede tutmaya çalışırken, İran'ın Yemen üzerinden artan etkisi Ankara'nın manevra alanını daraltabilir. Kızıldeniz'de artan gerginlik, Türkiye'nin deniz ticaret filoları için ek riskler oluşturuyor. Bu nedenle Türkiye, bölgesel istikrarın sağlanması için diplomatik çabalara ağırlık vermeli ve deniz güvenliği konusunda uluslararası işbirliğini güçlendirmelidir.
