ABD Senatosu, 10'uncu denemede Başkan Donald Trump'ın Kongre onayı olmaksızın İran'a karşı askeri harekât başlatmasını engelleyen bir kararı kabul etti. 13 Şubat Salı günü yapılan oylamada, 4 Cumhuriyetçi senatör – Bill Cassidy (Louisiana), Susan Collins (Maine), Lisa Murkowski (Alabama) ve Rand Paul (Kentucky) – tüm Demokratlarla birlikte lehte oy kullandı. Tek bir Demokrat senatör (Bernie Sanders, Vermont) çekimser kaldı. Karar, Trump'ın İran'a yönelik askeri seçenekleri kullanmasını sınırlarken, Kongre'nin savaş ilan etme yetkisini vurguluyor.
Gelişmenin Arka Planı
Bu karar, Ocak 2020'de ABD'nin İranlı General Kasım Süleymani'yi öldürmesiyle tırmanan gerilimin ardından geldi. Trump yönetimi, İran'ın misilleme saldırılarına karşılık olarak daha geniş çaplı bir askeri hareketi değerlendiriyordu. Ancak Kongre, özellikle Demokratlar ve bazı Cumhuriyetçiler, anayasal yetkilerini hatırlatarak savaş ilan etme hakkının sadece Kongre'ye ait olduğunu savunuyor. Daha önce 9 kez benzer kararlar reddedilmişti; bu defa, özellikle iki partili desteğin sağlanmasıyla tarihi bir adım atıldı.
Oylama sonucu, Beyaz Saray'ı zor durumda bıraktı. Trump, kararı veto etme tehdidinde bulunsa da, Senato'daki 53-47 oylama sonucu, veto edilmesi durumunda aşılması için gereken 67 oya yaklaştı. Cumhuriyetçi liderlerin çoğu, karara karşı çıksa da, içlerinden gelen muhalefet dikkat çekici.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu karar, özellikle Ortadoğu'da yankı buldu. İran, ABD'nin askeri seçenekleri kullanma kabiliyetini kısıtlayan bu hamleyi diplomatik bir zafer olarak gördü. Bölgede ABD'nin müttefikleri olan Suudi Arabistan, BAE ve İsrail, karardan endişe duydu çünkü bu, İran'a karşı caydırıcılığı azaltabilir. Ayrıca, Avrupalı müttefikler, ABD'nin tek taraflı askeri hareketlerinin engellenmesini memnuniyetle karşıladı. Karar, nükleer müzakerelerde İran'a el güçlendirirken, Trump'ın maksimum baskı politikasını da zayıflatabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'la kara sınırı olan bir komşu olarak ABD-İran geriliminden doğrudan etkileniyor. Senato kararı, Türkiye'nin güvenlik endişelerini kısmen hafifletse de, bölgede olası bir savaşın önlenmesi Türkiye'nin çıkarınadır. Ancak kararın İran'a verdiği diplomatik avantaj, Türkiye'nin Suriye ve Irak'taki askeri operasyonlarını dolaylı olarak etkileyebilir. Ankara, ABD'nin İran konusunda dengeli bir politika izlemesini ve bölgesel istikrarın korunmasını beklemektedir.
