Çin'in Şanghay kentinde bir ailenin on yıllardır süren fedakarlığı, ülkede kan bağı bulunmayan kişilere yasal vasi atanmasının önünü açan emsal bir kararla sonuçlandı. 71 yaşındaki Ren, 56 yaşındaki akıl hastası komşusu Xu'nun bakımını 40 yıldır üstlenirken, Şanghay Hukuk Dergisi'nin haberine göre mahkeme, Ren'i Xu'nun resmi vasisi olarak atadı. Bu karar, Çin'de aile bağı olmayan bireyler için verilen ilk vasi tayini olarak kayıtlara geçti.
Gelişmenin arka planı
Ren'in ailesi, Xu'nun çocukluğundan beri zihinsel sağlık sorunları yaşadığını ve yalnız yaşadığını biliyordu. Ren'in ebeveynleri, Xu'ya yemek getirerek ve günlük ihtiyaçlarını karşılayarak başladıkları yardımı, daha sonra Ren devraldı. Ren, evli olmasına ve kendi ailesine bakmasına rağmen, Xu'yu hiçbir zaman ihmal etmedi. Xu'nun 2019'da bir akıl sağlığı krizi geçirmesinin ardından, hastane tedavisi ve sürekli bakım gerekti. Ren, Xu'nun tedavisi ve refahı için gerekli yasal yetkiye sahip olmadığını fark edince mahkemeye başvurdu. Şanghay Belediye Halk Mahkemesi, Ren'in uzun süreli bakımını ve Xu ile olan güven ilişkisini dikkate alarak vasilik talebini kabul etti.
Mahkeme kararında, Ren'in Xu'nun sağlık durumu, mali işleri ve günlük yaşamı hakkında karar verme yetkisine sahip olduğu belirtildi. Bu karar, Çin medeni hukukunda önemli bir boşluğu dolduruyor. Daha önce, yalnızca aile üyeleri veya evlat edinme yoluyla akrabalık bağı olan kişiler vasi olarak atanabiliyordu. Ren'in davası, toplumun savunmasız üyelerine bakmanın yasal bir sorumluluk haline getirilmesi gerektiğini gösteriyor. Uzmanlar, bu kararın benzer durumdaki diğer aileler için bir emsal teşkil edeceğini ve yasal düzenlemelerin değişmesine yol açabileceğini belirtiyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu dava, Çin'de hızla yaşlanan nüfus ve artan yalnız yaşama eğilimi bağlamında değerlendiriliyor. Çin'de milyonlarca yaşlı ve engelli birey, bakıma muhtaç durumda ancak yasal vasi atanması konusunda boşluklar var. Ren'in davası, toplumsal dayanışmanın yasal bir çerçeveye oturtulması gerektiğini ortaya koyuyor. Küresel olarak, benzer yasal düzenlemeler birçok ülkede mevcut. Örneğin, Amerika Birleşik Devletleri'nde mahkemeler, gönüllü bakıcıları vasi olarak atayabiliyor. Avrupa'da ise bazı ülkeler, aile bağı olmayan kişilerin vasilik başvurusunda bulunmasına izin veriyor. Çin'in bu alandaki adımı, Doğu Asya'da yaşlanma krizine yanıt olarak önemli bir gelişme olarak görülüyor. Japonya ve Güney Kore de benzer yasal reformlar üzerinde çalışıyor. Ren'in davası, aynı zamanda bir "sevgi rölesi" olarak tanımlanıyor - bir nesilden diğerine aktarılan bir şefkat ve sorumluluk zinciri. Bu kavram, konfüçyüsçü değerlerin modern bir yorumu olarak da okunabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer şekilde, akıl hastalığı veya engeli bulunan bireylere vasi atanması yasal bir süreçle yapılıyor. Ancak çoğu zaman aile üyeleri dışındaki kişilerin vasi olması zorluklarla karşılaşıyor. Şanghay'daki bu emsal karar, Türk hukuk sistemi için de ilham verici olabilir. Özellikle kentleşme ve çekirdek aile yapısının yaygınlaştığı Türkiye’de, bakıma muhtaç yalnız bireylerin sayısı artıyor. Bu karar, toplumsal dayanışmanın yasal olarak tanınması ve devlet desteğinin artırılması gerektiğini hatırlatıyor. Ayrıca, Türkiye'nin yaşlanan nüfus yapısı göz önüne alındığında, benzer yasal düzenlemelerin tartışılması faydalı olacaktır. Sonuç olarak, bu gelişme, bakım hukuku alanında küresel bir eğilimin parçası olarak görülmeli ve Türkiye'deki politika yapıcılar için bir referans noktası oluşturabilir.
