İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, geçtiğimiz Temmuz ayında İspanya'nın Kuzey Afrika'daki özerk kenti Sebta'da (Ceuta) yaşanan düzensiz göçmen krizine ilişkin sosyal medyada yayılan dezenformasyonun arkasında İsrail ve Rusya ile bağlantılı ağların olduğunu öne sürdü. Merkez sol görüşlü Sosyalist İşçi Partisi (PSOE) lideri Sanchez, söz konusu iddiaların aşırı sağ çevreler tarafından da büyütüldüğünü belirterek, bu durumun ülkesinin iç politikasını etkilemeye yönelik bir kampanya olduğunu savundu.
Dezenformasyon İddialarının Perde Arkası
Sanchez, başkent Madrid'de düzenlenen bir etkinlikte yaptığı konuşmada, Sebta krizine dair sosyal medya platformlarında dolaşıma sokulan sahte görüntüler ve yanıltıcı bilgilerin, İspanya'nın göç politikasını itibarsızlaştırmayı ve hükümetini zor durumda bırakmayı amaçladığını ifade etti. İspanyol lider, bu kampanyanın arkasında, Orta Doğu'daki çatışmalarda farklı saflarda yer alan uluslararası aktörlerin olabileceğine dikkat çekerek, "İsrail ve Rusya ile bağlantılı sosyal medya hesapları, bu krizi kendi çıkarları doğrultusunda kullanmaya çalıştı" dedi.
Sanchez'in bu açıklamaları, İspanya'nın son dönemde hem Gazze'deki İsrail operasyonlarına yönelik eleştirel tutumu hem de Ukrayna savaşındaki Rusya karşıtı duruşu göz önüne alındığında, iki ülkeyle ilişkilerde yeni bir gerilim yaratabilecek nitelikte. İspanyol hükümeti, daha önce de benzer şekilde Fas ile yaşanan diplomatik krizde Rusya'nın rol oynadığını iddia etmişti.
Sebta krizi, 17-18 Mayıs 2021 tarihlerinde yaklaşık 10 bin kişinin Fas tarafından sınır kapısının açılmasının ardından yüzerek veya çitleri aşarak İspanya topraklarına girmesiyle patlak vermişti. İspanyol hükümeti, Fas'ın Batı Sahra konusundaki anlaşmazlık nedeniyle bu hamleyi yaptığını açıklamıştı. Kriz, iki ülke arasındaki ilişkilerin donma noktasına gelmesine neden olmuş, aylar sonra tarafların büyükelçilerini karşılıklı olarak atamasıyla normalleşme sürecine girilmişti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Sanchez'in suçlamaları, Avrupa Birliği'nin güney sınırlarındaki göç yönetimi ve dezenformasyonla mücadele bağlamında yeni bir boyut kazandırıyor. İspanya, Afrika'dan Avrupa'ya geçişte kilit bir kapı konumunda bulunuyor. Özellikle Sebta ve Melilla gibi özerk kentler, düzensiz göçün en yoğun yaşandığı sınır noktaları arasında. Uzmanlar, bu tür krizlerin, göçmen karşıtı söylemleri körükleyerek Avrupa'da yükselen aşırı sağ hareketlere yaradığını, dolayısıyla dezenformasyonun sadece İspanya'yı değil, tüm AB'yi hedef alabileceğini belirtiyor.
İsrail ve Rusya'nın bu tür bir kampanyaya dahil olduğu iddiası ise, küresel bilgi savaşlarının yeni bir cephesine işaret ediyor. Son yıllarda pek çok ülke, seçimlerden göç krizlerine kadar çeşitli konularda dış müdahale amaçlı dezenformasyon faaliyetleriyle karşı karşıya kaldığını açıklamıştı. İspanyol hükümeti, bu konuda daha önce de Rusya'yı suçlamış, Katalonya bağımsızlık sürecinde oynadığı iddia edilen rol nedeniyle Rus diplomatları sınır dışı etmişti.
Öte yandan İsrail'in, Avrupa'da artan Yahudi karşıtlığına karşı mücadele yürüttüğü biliniyor. İspanya'nın özellikle aşırı sağ partilerin göçmen karşıtı söylemlerinde İsrail karşıtı ifadelerin artması, Tel Aviv yönetiminin bu tür bir kampanyaya girişmesinin olasılığını düşüren etkenler olarak görülüyor. Ancak Sanchez'in suçlamaları, bu iki ülkenin istihbarat örgütlerinin faaliyetlerine ilişkin olarak henüz somut delil sunulmadığı için tartışma yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, düzensiz göç ve sınır güvenliği konularında benzer zorluklarla karşı karşıya kalan bir ülke olarak, İspanya'daki dezenformasyon iddialarına dikkatle bakıyor. Bu tür kampanyaların, uluslararası toplumda göçmenlere yönelik olumsuz algıyı güçlendirerek sığınmacıların korunmasına yönelik politikaları baltalayabileceği değerlendiriliyor. Ayrıca, İspanya'nın Rusya ve İsrail'i suçlaması, Orta Doğu ve Ukrayna krizlerinde taraf olan ülkelerin bilgi savaşlarına daha aktif katıldığına işaret ediyor. Türkiye, kendi sınırları içinde yürütülen dezenformasyonla mücadele çabalarını bu örnekle karşılaştırmalı olarak ele alabilir.
