Yemen'de yıllardır süren çatışmalar, son günlerde yaşanan bir dizi olayla yeniden alevlendi. İran yapımı bir yolcu uçağının rotasının değiştirilmesi, ardından İran destekli Husilere ait Sanaa Havalimanı'na düzenlenen hava saldırısı ve karşılıklı misilleme tehditleri, bölgedeki kırılgan dengeleri altüst etti. Olaylar, Yemen'deki iç savaşın uluslararası boyutlarını bir kez daha gözler önüne sererken, Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon ile İran arasındaki vekalet savaşının yeni bir safhaya girdiğine işaret ediyor.
Saldırının Arka Planı ve Gelişmeler
Çarşamba günü, İran'a ait bir sivil uçağın Yemen hava sahasında Suudi savaş uçakları tarafından yönlendirilmesiyle başlayan gerginlik, Husilerin kontrolündeki Sanaa Havalimanı'nın bombalanmasıyla doruğa ulaştı. Suudi öncülüğündeki koalisyon, bu bombalamanın Husilerin insansız hava aracı üslerine yönelik meşru bir askeri operasyon olduğunu savundu. Husiler ise sivil havacılığı hedef alan bu saldırının uluslararası hukuku ihlal ettiğini belirterek, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ndeki havalimanlarına misilleme yapacaklarını duyurdu. Olay, İran ile Suudi Arabistan arasında diplomatik kanalların yeniden açılması yönündeki son çabalara rağmen, taraflar arasındaki güvensizliğin ne denli derin olduğunu gösterdi. Husiler, saldırıda sivil kayıplar yaşandığını iddia ederken, koalisyon güçleri sivillerin zarar görmemesi için azami özen gösterildiğini vurguladı.
Sanaa Havalimanı, Husilerin başkentteki en önemli lojistik ve askeri merkezlerinden biri olarak kabul ediliyor. Saldırı, aynı zamanda Birleşmiş Milletler'in Yemen'deki insani yardım operasyonlarını da sekteye uğrattı. BM, havalimanının kullanılamaz hale gelmesiyle birlikte, ülkeye gıda ve ilaç sevkiyatının aksayacağı uyarısında bulundu. Yemen'de halihazırda 20 milyonu aşkın insan insani yardıma muhtaç durumda. Bu son gelişme, zaten kırılgan olan ateşkes sürecini de tehlikeye atıyor. BM Yemen Özel Temsilcisi Hans Grundberg, tarafları itidal çağrısında bulunarak, diyaloğun yeniden başlatılması için çaba gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: İran-Suudi Rekabeti ve Yeni Denge Arayışları
Yemen'deki son tırmanma, sadece iç savaşın bir yansıması değil, aynı zamanda İran ile Suudi Arabistan arasındaki bölgesel nüfuz mücadelesinin bir parçası. İran'ın Husilere askeri ve lojistik destek sağladığı yönündeki iddialar, Suudi Arabistan'ı endişelendiriyor. Suudi Arabistan, Husilerin İran yapımı balistik füzeler ve kamikaze insansız hava araçlarıyla sivil hedefleri vurduğunu belirtiyor. Son olaylar, Çin'in arabuluculuğunda Mart 2023'te normalleşme anlaşması imzalayan iki ülke arasındaki ilişkileri test ediyor. Anlaşmaya rağmen, Yemen dosyası hala en hassas başlıklardan biri. Suudi Arabistan, İran'ın Husiler üzerindeki etkisini kullanarak ateşkesi kalıcı hale getirmesini beklerken, İran ise Suudilerin Yemen'deki askeri varlığını sonlandırmasını talep ediyor.
Küresel boyutta ise ABD ve Avrupa Birliği, Yemen'deki çatışmaların daha da şiddetlenmemesi için çağrıda bulunuyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, tarafların sivilleri hedef almaktan kaçınmasını ve müzakere masasına dönmesini istedi. Öte yandan, Husilerin Kızıldeniz'deki ticari gemilere yönelik saldırıları, uluslararası deniz ticaretini tehdit eden bir unsur olmaya devam ediyor. Yemen'de istikrarın sağlanamaması, yalnızca bölge ülkelerini değil, küresel enerji güvenliğini de doğrudan etkiliyor. Babülmendep Boğazı'ndan geçen petrol tankerleri, her an Husilerin tehdidi altında. Bu nedenle, Sanaa Havalimanı saldırısı küresel bir yankı uyandırmış durumda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Yemen'deki bu son gelişmeler, Türkiye'yi doğrudan etkilemese de bölgesel istikrar açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, Suudi Arabistan ve İran ile dengeli ilişkiler kurmaya çalışırken, Yemen'deki vekalet savaşının tırmanması Ankara'nın Körfez politikasını zorlaştırabilir. Ayrıca, Husilerin Kızıldeniz'deki ticaret yollarını hedef alması, Türkiye'den geçen enerji hatları ve küresel tedarik zincirleri üzerinde dolaylı baskı yaratabilir. Ankara, insani yardım ve diplomatik çözüm çağrılarını yinelerken, BM nezdindeki çabalara destek vermeye devam ediyor. Türkiye'nin, hem Suudi Arabistan hem de İran ile iş birliğini sürdürerek Yemen'de kalıcı barışa katkı sağlaması, bölgesel çıkarları açısından kritik önem taşıyor.
