Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in 2022'de belirlediği ilk stratejik hedeflere bakılırsa, Rusya'nın askeri gücü Ukrayna karşısında çoktan savaşı kaybetmiş durumda. Ancak Rus silahlı kuvvetleri savaşmayı bırakmadı ve geniş çaplı muharebe operasyonlarını vahşi ve uzun süreli bir savaşta sürdürmeye devam ediyor. Bu süreçte Rus askeri liderliğinde önemli terfiler ve değişiklikler yaşanıyor. Son dönemde üst düzey generallerin atanması ve görevden alınması, Moskova'nın savaş stratejisini yeniden şekillendirme çabası olarak yorumlanıyor.
Askeri Liderlikteki Değişimin Arka Planı
Rusya'nın Ukrayna işgali, başlangıçta hızlı bir zafer beklentisiyle planlanmıştı. Ancak Kiev'in düşmemesi, Batı'nın askeri desteği ve Ukrayna'nın direnci, Rus ordusunun birçok cephede geri çekilmesine yol açtı. 2022 sonbaharında Harkiv ve Herson'daki geri çekilmeler, Rus askeri liderliğinin sorgulanmasına neden oldu. Bunun üzerine Putin, savunma bakanlığı ve genelkurmayda değişikliklere gitti. Özellikle General Sergey Surovikin'in atanması ve ardından görevden alınması, Wagner isyanı sonrası yaşanan tasfiyeler, Rus ordusunun iç dinamiklerini gözler önüne serdi.
2023'te Valeri Gerasimov'un genelkurmay başkanlığına getirilmesi ve Surovikin'in yerine geçmesi, Rusya'nın savaşı daha merkezi bir komuta altında yönetme arayışı olarak değerlendirildi. Ancak bu değişiklikler, cephedeki başarısızlıkları tam olarak gideremedi. Rusya, Donbas'ta ilerleme kaydetmeye çalışsa da Ukrayna'nın karşı taarruzları ve Batı'nın uzun menzilli silah desteği, dengeyi değiştirdi.
Son aylarda ise Rus askeri liderliğinde yeni terfiler dikkat çekiyor. General Aleksandr Dvornikov, General Sergey Surovikin gibi isimlerin yanı sıra, bazı genç ve dinamik komutanların öne çıkarıldığı görülüyor. Bu terfiler, Rusya'nın savaşı uzatma ve yeni bir bahar taarruzu hazırlığı içinde olduğu yorumlarını beraberinde getiriyor. Ayrıca, Rusya'nın askeri doktrininde taktik nükleer silahların rolü ve savunma sanayisinin üretim kapasitesi de tartışılıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Rusya'nın askeri liderliğindeki değişimler, sadece Ukrayna cephesini değil, aynı zamanda NATO'nun doğu kanadını ve Karadeniz'deki güç dengelerini de etkiliyor. NATO ülkeleri, Rusya'nın yeni komutanlarının daha agresif taktikler izleyebileceği endişesiyle savunma harcamalarını artırıyor. Özellikle Polonya ve Baltık ülkeleri, Rusya'nın uzun vadeli tehdidi olarak gördükleri için ABD ve diğer müttefiklerle işbirliğini derinleştiriyor.
Öte yandan, Rusya'nın askeri performansı, küresel silah pazarındaki itibarını da zedeliyor. Hindistan, Çin ve diğer geleneksel müşteriler, Rus silahlarının etkinliğini sorgulamaya başladı. Bu durum, Rusya'nın ekonomik ve stratejik nüfuzunu azaltıyor. Ayrıca, savaşın uzaması, enerji fiyatları ve küresel gıda güvenliği üzerinden dünya ekonomisini de etkiliyor.
Askeri liderlikteki terfiler, Rusya'nın savaşı kazanma değil, en azından kaybetmeme hedefine odaklandığını gösteriyor. Putin, iç politikada güçlü görünmek ve milliyetçi kesimi tatmin etmek için bu değişimleri kullanıyor. Ancak ordunun moral ve motivasyon sorunları, lojistik sıkıntılar ve Batı yaptırımları, Rusya'nın uzun vadeli kapasitesini sınırlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'daki askeri liderlik değişimi, Türkiye'nin güvenlik ve dış politika dengelerini yakından ilgilendiriyor. Türkiye, Karadeniz'de Montrö Sözleşmesi'ni uygulayarak denge politikası izlerken, Rusya ile Ukrayna arasındaki savaşta arabuluculuk rolünü sürdürüyor. Rusya'nın yeni komutanları, Karadeniz'de daha agresif adımlar atarsa, Türkiye'nin enerji güvenliği ve boğazlar rejimi etkilenebilir. Ayrıca, Rusya'nın askeri zayıflaması, Türkiye'nin bölgesel nüfuzunu artırabilir; ancak istikrarsızlık riski de taşıyor. Türkiye, savunma sanayisinde Rusya'ya bağımlılığını azaltmaya çalışırken, NATO müttefikleriyle işbirliğini güçlendiriyor. Bu gelişmeler, Türkiye'nin denge siyasetini daha da karmaşık hale getiriyor.
