Etiyopya'nın kuzeyindeki Tigray bölgesinde yaşayanlar, Eritre askerlerinin bölgeye derinlemesine ilerlediğini BBC'ye bildirdi. Adigrat kenti sakinleri, Eritre'den gelen asker dolu kamyonların güneye doğru hareket ettiğini gördüklerini söyledi. Bu gelişme, Kasım 2020'de başlayan ve 2022'de sona eren Tigray savaşının ardından bölgede artan Eritre varlığına işaret ediyor.
Eritre Askeri Varlığının Arka Planı
Eritre ordusu, Tigray Halk Kurtuluş Cephesi'ne (TPLF) karşı yürütülen savaş sırasında Etiyopya federal hükümetini desteklemek üzere Tigray'a girmişti. 2022'deki Pretoria Anlaşması ile çatışmalar sona ermiş olsa da Eritre askerlerinin bölgeden tamamen çekilmediği yönünde raporlar bulunuyor. Eritre, Tigray'deki varlığını resmi olarak kabul etmese de, bölge sakinleri ve uluslararası gözlemciler Eritre güçlerinin belirli noktalarda konuşlandığını doğruluyor.
Adigrat, Tigray'ın kuzeyinde, Eritre sınırına yakın stratejik bir kent. Sakinlerin ifadelerine göre, son günlerde Eritre askerlerini taşıyan çok sayıda kamyon kentin içinden geçerek güneye yöneldi. Bu hareketlilik, Eritre'nin Tigray'daki askeri varlığını yeniden güçlendirdiği veya yeni bir operasyon hazırlığında olduğu şeklinde yorumlanıyor. Eritre hükümeti konuyla ilgili henüz bir açıklama yapmadı.
Tigray savaşı sırasında Eritre güçleri, insan hakları ihlalleriyle suçlanmıştı. Birleşmiş Milletler ve bağımsız araştırmalar, Eritre askerlerinin sivillere yönelik katliamlar, cinsel şiddet ve yağma gibi eylemlerde bulunduğunu raporlamıştı. Bu nedenle Eritre askerlerinin bölgeye dönüşü, yerel halk arasında korku ve öfke yaratıyor. Adigrat sakinleri, askerlerin görünmesinin ardından birçok kişinin evlerini terk etmeye başladığını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Etiyopya hükümeti, Eritre askerlerinin varlığını sürekli reddediyor. Ancak Eritre'nin Tigray'daki askeri hareketliliği, Etiyopya'nın iç istikrarını ve bölgesel dengeleri tehdit ediyor. Tigray geçici yönetimi, Eritre güçlerinin bölgeden çekilmesi çağrısında bulunmuştu. Eritre'nin bu hamlesi, 2022 anlaşmasının uygulanmasını zayıflatabilir ve yeni bir çatışma riskini artırabilir.
Uluslararası toplum, Eritre'nin Tigray'daki varlığına ilişkin somut adım atmakta isteksiz. ABD ve Avrupa Birliği, Eritre'ye yönelik yaptırımlar uygulamış olsa da, Eritre askerlerinin çekilmesi konusunda etkili bir baskı kurulamadı. Bölgede istikrarın sağlanması için Eritre'nin Tigray'dan tamamen çekilmesi kritik önem taşıyor. Ancak Eritre Devlet Başkanı Isaias Afwerki'nin Tigray'a yönelik politikası, Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed ile olan ittifakına dayanıyor. Bu ittifak, Tigray savaşının seyrini değiştirmişti.
Eritre askerlerinin varlığı, Tigray'de insani krizi derinleştiriyor. Bölgede halihazırda milyonlarca kişi yardıma muhtaç durumda. Yeni askeri hareketlilik, yardım kuruluşlarının erişimini zorlaştırabilir ve yerinden edilmiş kişi sayısını artırabilir. Ayrıca, Eritre'nin Tigray'deki varlığı, Etiyopya'nın egemenliğine yönelik bir tehdit olarak da algılanıyor. Etiyopya hükümeti, Eritre askerlerinin varlığını kabul etmese de, bu durum iki ülke arasında gizli bir gerilim yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Eritre'nin Tigray'a asker sevk etmesi, Türkiye'nin Doğu Afrika'daki çıkarlarını dolaylı olarak etkiliyor. Türkiye, Etiyopya ile güçlü ekonomik ve diplomatik ilişkilere sahip; ayrıca Somali'de askeri üssü bulunuyor. Tigray'daki istikrarsızlık, Kızıldeniz ve Aden Körfezi'ndeki güvenlik dengelerini sarsarak Türkiye'nin deniz ticaret yollarını riske atabilir. Eritre'nin askeri müdahalesi, bölgesel istikrarı bozarak Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki barışçıl çözüm çabalarını zayıflatabilir. Türkiye, Etiyopya ve Eritre arasında denge gözetirken, Tigray'deki insani krize kayıtsız kalmamalı.
