Rusya'nın Ukrayna'da yürüttüğü savaşta son altı ayda elde ettiği toprak kazancı yalnızca 40 kilometrekare olurken, aynı dönemde yarım milyona yakın askerini kaybettiği belirtiliyor. Kiev'in savaşta inisiyatifi ele geçirdiği bir dönemde, Moskova'nın ilerleyişinin yavaşlaması ve ağır zayiatlar, Kremlin'in stratejik hedeflerine ulaşmakta ne kadar zorlandığını gözler önüne seriyor. Alex Croft'un analizine göre, savaşın ilk aylarındaki hızlı Rus ilerleyişinin yerini yıpratma savaşına bırakması, her iki taraf için de maliyeti artırıyor.
Savaşın Altı Aylık Bilançosu: Az Toprak, Çok Kayıp
İngiliz savunma istihbaratı ve bağımsız araştırmacıların verilerine dayanan analiz, Rusya'nın Şubat 2022'de başlattığı geniş çaplı işgalin ardından geçen iki yılı aşkın sürede, özellikle son altı ayda ilerleme hızının dramatik biçimde düştüğünü ortaya koyuyor. Donbas bölgesinde yoğunlaşan çatışmalarda Rus güçleri, Avdiivka ve Bahmut gibi kentleri ele geçirmek için aylar süren kanlı muharebeler vermek zorunda kaldı. Ancak bu kazanımların stratejik önemi tartışmalı.
Rus ordusunun kayıpları ise savaşın başından bu yana en yüksek seviyeye ulaştı. Batılı istihbarat kaynaklarına göre, toplam Rus askeri zayiatı 500 bin sınırına dayanmış durumda. Bunun yaklaşık 120 bininin ölü olduğu tahmin ediliyor. Karşılaştırmalı olarak, Sovyetler Birliği'nin Afganistan'da 10 yıl süren savaşta kaybettiği asker sayısı 15 bin civarındaydı. Bu rakamlar, Putin yönetiminin savaşı ne denli yüksek bir bedel ödeyerek sürdürdüğünü gösteriyor.
Ukrayna tarafının kayıpları da ağır olmakla birlikte, Kiev bu konuda resmi bir açıklama yapmaktan kaçınıyor. Batılı kaynaklar Ukrayna'nın ölü sayısının 70-80 bin arasında olduğunu tahmin ediyor. Ancak Ukrayna'nın seferberlik kapasitesi ve Batı'dan aldığı askeri yardım, Rusya'nın insan gücü avantajını kısmen dengeleyebiliyor.
Yıpratma Savaşı ve Bölgesel Etkileri
Uzmanlara göre, Rusya'nın yavaş ilerleyişinin ardında yatan temel neden, Ukrayna ordusunun Batı silahlarıyla güçlendirilmiş savunma hatları. Özellikle ABD'nin sağladığı HIMARS roket sistemleri ve Almanya'nın verdiği Leopard tankları, Rus birliklerinin lojistik hatlarını hedef alarak ilerlemelerini zorlaştırıyor. Ayrıca Ukrayna'nın insansız hava araçları (İHA) konusundaki başarısı, Rus zırhlı araçlarına büyük kayıplar verdiriyor.
Bununla birlikte, Rusya'nın savunma sanayii üretimini artırması ve Çin'den temin ettiği kritik bileşenlerle savaşı sürdürebilmesi, çatışmanın kısa vadede sona ermesini zorlaştırıyor. Kremlin, özellikle enerji gelirleri ve savaş ekonomisi sayesinde askeri harcamalarını finanse edebiliyor. Ancak Batı yaptırımlarının etkisiyle Rus ekonomisi giderek daha fazla zorlanıyor; enflasyon yüksek, ruble değer kaybediyor.
Bölgesel düzeyde, savaşın uzaması Karadeniz'deki güvenlik dengelerini de etkiliyor. Rusya'nın Ukrayna limanlarını ablukaya alması, küresel gıda fiyatlarının yükselmesine neden olurken, Türkiye'nin arabuluculuğunda imzalanan tahıl koridoru anlaşması kısmen de olsa bu sorunu hafifletmişti. Ancak anlaşmanın geleceği belirsizliğini koruyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Savaşın sürdüğü bölge Türkiye'ye coğrafi olarak yakın olmasa da, çatışmanın Karadeniz güvenliği, tahıl ticareti ve enerji hatları üzerindeki etkileri Ankara'yı doğrudan ilgilendiriyor. Rusya'nın ağır kayıpları ve yavaş ilerleyişi, Moskova'nın savaşı kazanma ihtimalini zayıflatırken, Ukrayna'nın direnme kabiliyeti artıyor. Bu durum, Türkiye'nin uyguladığı dengeli politikayı (NATO üyesi olarak Ukrayna'ya destek, ama Rusya ile diyaloğu sürdürme) daha da karmaşık hale getirebilir. Öte yandan, savaşın uzaması Montrö Sözleşmesi'ni yeniden gündeme taşıyabilir ve Türkiye'nin boğazlar üzerindeki kontrolünün stratejik önemini artırabilir. Kısacası, çatışmanın seyri Türk dış politikasının manevra alanını doğrudan şekillendirmeye devam ediyor.
