Rusya, Ukrayna'nın Karadeniz ve Azak Denizi'ndeki Rus limanlarına yönelik saldırılarının ardından buğday, arpa ve mısır ihracatında yaşanan lojistik sorunlarla başa çıkmak için değişken ihracat vergisini 2026 yılının sonuna kadar askıya almayı değerlendiriyor. Konuya yakın kaynaklar, hükümetin bu adımı atarak hem ihracatçıların yükünü azaltmayı hem de küresel tahıl piyasalarındaki belirsizliği gidermeyi amaçladığını belirtiyor. Karar henüz resmiyet kazanmamış olsa da, Rusya Tarım Bakanlığı'nın önerisi üzerine çalışmaların sürdüğü ifade ediliyor.
Ukrayna Saldırıları ve Lojistik Kriz
Ukrayna'nın son haftalarda Rusya'nın Azak Denizi'ndeki Taganrog ve Rostov limanlarına düzenlediği insansız hava aracı ve füze saldırıları, tahıl sevkiyatlarını ciddi şekilde aksattı. Rus yetkililere göre, bu saldırılar sonucunda birçok gemi yükünü boşaltamamış, bazı gemiler hasar görmüş ve liman operasyonları geçici olarak durdurulmuştu. Bu durum, nakliye sigortası primlerinin artmasına ve bazı uluslararası şirketlerin Rus tahılını taşımayı reddetmesine yol açtı. Rusya, daha önce de benzer saldırılarla karşılaşmış ve alternatif güzergahlar geliştirmişti, ancak bu kez sorunların daha derin olduğu vurgulanıyor.
Rusya'nın tarım ihracatı ülke ekonomisi için kritik öneme sahip; tahıl, ülkenin ihracat gelirlerinde enerji kaynaklarından sonra ikinci sırada yer alıyor. Özellikle buğdayda dünyanın en büyük ihracatçısı olan Rusya, Mısır, Türkiye ve Orta Doğu ülkeleri başta olmak üzere birçok pazara hizmet veriyor. Vergiyi askıya alma kararı, ihracatçıların ticaretine devam edebilmesi ve pazar payını koruyabilmesi için önemli bir teşvik olarak görülüyor. Ayrıca küresel gıda fiyatlarının yüksek olduğu bir dönemde bu adım, piyasalarda fiyat istikrarına da katkı sağlayabilir.
Küresel Tahıl Piyasalarına Etkileri
Rusya ve Ukrayna'nın dünya tahıl arzındaki büyük payı nedeniyle bu çatışma, küresel gıda güvenliğini tehdit etmeye devam ediyor. Rusya'nın vergiyi askıya alması halinde, ihracatın artması ve arzın normale dönmesi bekleniyor. Bu da özellikle Kuzey Afrika ve Orta Doğu'daki ithalatçı ülkelerin gıda maliyetlerini düşürebilir. Ancak Ukrayna'nın da kendi ihracatını artırmak için benzer adımlar atmasıyla rekabetin kızışması söz konusu olabilir.
Avrupa Birliği ve Batılı ülkelerin Rusya'ya yönelik yaptırımları, Rus tahılının ödeme sistemlerini ve sigorta maliyetlerini etkilemeye devam ediyor. Rusya'nın yanı sıra Ukrayna da Karadeniz üzerinden tahıl ihracatını sürdürebilmek için alternatif koridorlar oluşturmuş, ancak bu koridorlar da zaman zaman Rus saldırıları nedeniyle kesintiye uğramıştı. Tahıl koridoru anlaşmalarının geleceği belirsizliğini korurken, iki ülkenin de ihracat politikaları küresel buğday fiyatlarının yönünü belirleyecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşın başından bu yana tahıl ihracatında arabulucu rol üstlenmiş ve Karadeniz Tahıl Girişimi'nin mimarlarından olmuştur. Bu gelişme, Türkiye'nin gıda ithalatı ve ihracatı açısından kritik bir önem taşımaktadır. Rusya'nın ihracat vergisini kaldırması, tahıl fiyatlarında aşağı yönlü bir baskı yaratabilir; bu da Türkiye'nin buğday, arpa ve mısır ithalatında maliyetleri azaltabilir. Ancak Türk çiftçileri üzerinde olumsuz etkiler yaratabilme potansiyeli de dikkate alınmalıdır. Türkiye, gıda enflasyonuyla mücadele ettiği bu dönemde, bu adımı olumlu karşılayabilir. Bununla birlikte, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik askeri saldırılarının sürmesi ve tahıl koridorunun geleceği belirsizliğini koruduğu için Ankara'nın denge politikası büyük önem taşımaktadır.
