Rusya'nın Ukrayna'nın başkenti Kiev'e yönelik yoğun füze ve insansız hava aracı saldırıları sürerken, savaşın geniş cephelerindeki durum Moskova açısından giderek kötüleşiyor. Batılı askeri analistlere göre, Rus ordusu Ukrayna'nın doğusunda ve güneyinde aylardır süren taarruzlarda sınırlı kazanımlar elde edebildi, buna karşılık binlerce askerini kaybetti. Harkiv bölgesinde yeniden toparlanan Ukrayna kuvvetleri, yer yer karşı saldırılara geçerek Rus hatlarını geriletmeyi başardı. Savaşın ikinci yılına girerken, Moskova'nın stratejik hedeflerine ulaşamadığı ve sahada inisiyatifi kaybetme tehlikesiyle karşı karşıya olduğu yorumları yapılıyor.
Rusya'nın askeri makinesi neden tıkandı?
Rusya, Ukrayna'ya karşı başlattığı geniş çaplı savaşta başlangıçta Kiev'i düşürmeyi ve ülkenin büyük bölümünü işgal etmeyi hedeflemişti. Ancak Ukrayna ordusunun beklenenden güçlü direnişi, Batı'nın sağladığı askeri yardımlar ve Rusya'nın lojistik sorunları bu planları bozdu. ABD merkezli Savaş Çalışmaları Enstitüsü'ne (ISW) göre, Rus kuvvetleri şu anda Donbas'ta sınırlı ilerlemeler kaydediyor, ancak çatışmalar yoğunluğunu koruyor. Analistler, Rusya'nın haftada binin üzerinde asker kaybettiğini ve mevcut yedeklerin savaşın seyrini değiştirmeye yetmeyeceğini vurguluyor. Ukrayna ise Batı'dan aldığı zırhlı araçlar, hava savunma sistemleri ve uzun menzilli füzelerle karşı taarruz kabiliyetini artırmış durumda. Özellikle Harkiv bölgesinde Ukrayna'nın geri kazandığı topraklar, savaşın gidişatına ilişkin önemli bir gösterge olarak kabul ediliyor.
Rusya'nın ağır kayıplarına rağmen, sivil altyapıya yönelik saldırılarını sürdürdüğü görülüyor. Kiev ve diğer şehirler, son haftalarda İran yapımı Şahid tipi insansız hava araçları ve seyir füzeleri ile hedef alındı. Ukraynalı yetkililer, bu saldırıların enerji şebekesini çökertmeyi ve halkın moralini bozmayı amaçladığını belirtiyor. Ancak Batılı istihbarat raporları, Rusya'nın hassas mühimmat stoklarının azaldığını ve üretimin talebi karşılamakta zorlandığını ortaya koyuyor.
Savaşın bölgesel ve küresel boyutları
Ukrayna savaşı, yalnızca iki ülke arasındaki bir çatışma olmanın ötesinde, küresel jeopolitik dengeleri yeniden şekillendiriyor. NATO, Rusya'nın saldırganlığına karşı doğu kanadını güçlendirirken, Finlandiya ve İsveç'in ittifaka katılmasıyla Baltık bölgesindeki güvenlik mimarisi değişiyor. Avrupa Birliği ise Rus enerjisine bağımlılığı azaltmak için alternatif kaynak arayışını hızlandırmış durumda. Öte yandan, Çin ve Hindistan gibi ülkelerin savaşa ilişkin dengeli tutumları, Moskova'nın uluslararası izolasyonunu tam anlamıyla sağlayamadığını gösteriyor. Gelişmekte olan ülkeler, yükselen gıda ve enerji fiyatları nedeniyle savaştan olumsuz etkilenirken, Birleşmiş Milletler Tahıl Koridoru Anlaşması'nın geleceği belirsizliğini koruyor. Rusya'nın Karadeniz'deki ablukası, küresel gıda güvenliğini tehdit eden en önemli unsurlardan biri olarak öne çıkıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ukrayna savaşının seyri, Türkiye'nin güvenlik ve ekonomi politikaları açısından kritik önem taşıyor. Rusya'nın ilerleyememesi, Karadeniz'deki askeri dengeleri değiştiriyor ve Türkiye'nin Montrö Boğazlar Sözleşmesi kapsamındaki konumunu güçlendiriyor. Öte yandan, savaşın uzaması, Türkiye'nin Tahıl Koridoru girişiminin sürdürülebilirliğini riske atıyor. Ankara, hem Ukrayna hem de Rusya ile dengeli ilişkilerini korumaya çalışırken, Batı ittifakı içindeki hassas dengesi sınanıyor. Uzun vadede, Rusya'nın askeri zafiyeti Moskova'yı daha öngörülemez kılabilir ve bu durum Türkiye'nin Suriye, Libya ve Güney Kafkasya politikalarını da etkileyebilir. Türkiye, savaşın insani ve ekonomik sonuçlarını hafifletmek için yürüttüğü aktif diplomasiyi sürdürüyor.
