Ukrayna'nın insansız hava aracı (İHA) saldırıları, Rusya genelinde hava ulaşımını felç etmeye devam ediyor. Moskova ve St. Petersburg dahil 32 Rus havalimanında günde ortalama 32 kapanış yaşanırken, yaz aylarındaki toplam kapanış sayısı 2025 yılının tamamını şimdiden aştı. Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, havayolu şirketlerine ve sigorta şirketlerine yaptığı uyarıda "Rusya semalarında güvenlik günleri sona erdi" ifadesini kullandı. Bu gelişme, savaşın Rusya'nın sivil havacılık altyapısı üzerindeki yıkıcı etkisini gözler önüne seriyor.
İHA Kampanyasının Arka Planı ve Etkileri
Ukrayna, 2024 yılının başından bu yana Rusya'nın enerji altyapısı, askeri tesisleri ve lojistik merkezlerine yönelik İHA saldırılarını yoğunlaştırdı. Ancak son aylarda hedef, Rusya'nın sivil havacılık sektörü oldu. Ukrayna istihbarat kaynaklarına göre, bu strateji Rusya'nın savaş ekonomisini zayıflatmayı, halkın moralini bozmayı ve uluslararası havayolu şirketlerini Rusya'ya uçuş yapmaktan caydırmayı amaçlıyor. Saldırılar, Rus hava savunma sistemlerinin etkinliğini sorgulatırken, havalimanlarının sürekli kapanması nedeniyle uçuşlar iptal ediliyor, rotalar değiştiriliyor ve yolcular mağdur oluyor.
Rusya Federal Hava Taşımacılığı Ajansı (Rosaviatsiya) verilerine göre, 2025 yazında (Haziran-Ağustos) kaydedilen havalimanı kapanış sayısı, 2024'ün tamamındaki kapanış sayısını aştı. Kapanışlar en çok Moskova'daki Şeremetyevo, Domodedovo ve Vnukovo havalimanları ile St. Petersburg Pulkovo'da yaşandı. Bu havalimanları, Rusya'nın uluslararası ve iç hat uçuşlarının büyük bölümünü karşılıyor. Uzmanlar, kapanışların her birinin ortalama 2-4 saat sürdüğünü ve bunun havayolu şirketlerine milyonlarca dolar kayba yol açtığını belirtiyor.
Zelenskiy'nin uyarısı, özellikle yabancı havayolu şirketleri ve sigorta devleri için kritik önemde. Sigorta şirketleri, Rusya'ya uçuşlarda savaş riski primi talep ediyor; ancak sürekli kapanışlar ve belirsizlik, bu primleri fahiş seviyelere çıkarıyor. Bazı uluslararası havayolları, Rusya uçuşlarını tamamen askıya aldı. Rusya'nın kendi havayolu şirketleri Aeroflot ve Rossiya ise artan maliyetlerle boğuşuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ukrayna'nın İHA kampanyası, savaşın seyrini değiştiren bir asimetrik savaş örneği olarak değerlendiriliyor. Rusya, İHA'ları düşürmek için gelişmiş hava savunma sistemlerini kullansa da, düşük maliyetli ve çok sayıda İHA'yı durdurmakta zorlanıyor. Bu durum, Rusya'nın geniş hava sahasını koruma kabiliyetini sorgulatıyor. NATO ve Batılı istihbarat kurumları, Ukrayna'nın bu stratejisini dikkatle izliyor; zira bu taktik, gelecekteki çatışmalarda hava üstünlüğü kavramını değiştirebilir.
Rusya ise saldırıları "terörizm" olarak nitelendiriyor ve Batı'yı suçluyor. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, "Ukrayna'nın bu saldırıları, Batı'nın doğrudan desteğiyle gerçekleşiyor ve sivil halkı hedef alıyor" açıklamasını yaptı. Ancak Ukrayna, saldırıların yalnızca askeri ve stratejik hedeflere yönelik olduğunu savunuyor. Uluslararası sivil havacılık örgütleri ise artan riskler nedeniyle Rusya hava sahası için yeni uyarılar yayınladı.
Küresel ekonomi açısından, Rusya'nın hava sahasındaki istikrarsızlık, Avrupa-Asya arası uçuş rotalarını da etkiliyor. Rusya üzerinden geçen bazı Asya-Avrupa uçuşları, alternatif rotalara yönlendiriliyor; bu da yakıt maliyetlerini ve uçuş sürelerini artırıyor. Sigorta şirketleri, Rusya hava sahasını "yüksek riskli" ilan etmiş durumda. Bu durum, Rusya'nın uluslararası ticaret ve turizm gelirlerini de olumsuz etkiliyor.
Askeri uzmanlar, Ukrayna'nın İHA üretim kapasitesini hızla artırdığını ve yeni nesil İHA'ların menzilinin 1.000 kilometreyi aştığını belirtiyor. Rusya'nın ise İHA'lara karşı elektronik harp sistemlerini güçlendirmeye çalıştığı, ancak bunun yeterli olmadığı ifade ediliyor. Savaşın bu yeni aşaması, hava savunmasının geleceği açısından da önemli dersler içeriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya ve Ukrayna arasındaki savaşta denge politikası izlerken, hava sahası güvenliği ve ekonomik etkiler açısından yakından etkileniyor. Rusya'daki havalimanı kapanışları, Türk Hava Yolları'nın (THY) Rusya uçuşlarını aksatabilir; THY, Rusya'nın en büyük yabancı havayolu şirketlerinden biri. Ayrıca, Türkiye üzerinden yapılan transit uçuşlarda artış yaşanabilir. Savunma sanayii açısından, Ukrayna'nın İHA stratejisi, Türkiye'nin kendi İHA programları için değerli istihbarat sağlıyor. Türkiye, Rusya ile enerji ve ticaret ilişkilerini sürdürürken, Batı ile ittifakını koruma arasında hassas bir denge kurmak zorunda. Hava sahası güvenliği, Türkiye'nin bölgesel istikrar politikaları için de kritik önem taşıyor.
