Rus güçleri, ABD arabuluculuğunda varılan ateşkesin sona ermesinin hemen ardından Ukrayna'nın Dnipropetrovsk bölgesine yönelik geniş çaplı saldırılar düzenledi. Bölge yetkililerinin Salı günü yaptığı açıklamaya göre, saldırılarda en az altı sivil hayatını kaybetti, onlarca kişi de yaralandı. Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı, Rusya'nın gece boyunca 200'den fazla insansız hava aracı (İHA) ve çok sayıda füze kullandığını, bu saldırıların ateşkesin ardından yeniden yükselen gerilimin somut göstergesi olduğunu belirtti. Yetkililer, saldırıların özellikle sivil altyapıyı hedef aldığını, enerji tesislerinin vurulması sonucu bölgede elektrik kesintileri yaşandığını ifade etti. Dnipropetrovsk Valisi Serhiy Lisak, yaptığı yazılı açıklamada, "Ruslar ateşkesi hiçe sayarak masum sivilleri hedef alıyor. Kayıplarımız ağır, ancak direnişimiz sürecek" dedi.
Gelişmenin arka planı
ABD'nin arabuluculuğunda 10 Nisan'da başlayan üç günlük ateşkes, Rusya ve Ukrayna arasında sivillerin tahliyesi ve insani yardım koridorlarının açılması amacıyla sağlanmıştı. Ancak iki taraf da ateşkesi sık sık ihlal etmekle suçlanıyordu. Ateşkesin 13 Nisan'da sona ermesiyle birlikte Rus ordusu, özellikle doğu cephesindeki operasyonlarını yoğunlaştırdı. Dnipropetrovsk bölgesi, stratejik öneme sahip sanayi tesisleri ve enerji altyapısı nedeniyle sık sık saldırıya uğruyor. Son saldırıda, bölgenin en büyük şehirlerinden Kryvyi Rih'e 10'dan fazla füze isabet etti. Ukrayna Hava Kuvvetleri, saldırıların büyük kısmının püskürtüldüğünü ancak bazı füzelerin savunma hatlarını aşmayı başardığını bildirdi. Saldırganın özellikle İran yapımı Şahid tipi kamikaze dronları ve seyir füzeleri kullandığı belirtiliyor. Ateşkesin sona ermesi, uluslararası toplumda barış müzakerelerinin yeniden başlamasına yönelik umutları da azalttı. Avrupa Birliği ve NATO, Rusya'ya derhal saldırıları durdurması çağrısında bulunurken, Birleşmiş Milletler sivillerin korunması için taraflara uyarı yaptı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu saldırılar, savaşın üçüncü yılına girerken taraflar arasındaki müzakere olasılığını neredeyse tamamen ortadan kaldırdı. ABD ve Avrupa ülkeleri, Ukrayna'ya askeri yardımı artırma kararı alırken, Rusya ise batı yaptırımlarına rağmen savunma sanayisini hızla büyütüyor. Dnipropetrovsk bölgesindeki saldırılar, özellikle enerji altyapısının hedef alınmasıyla Ukrayna'nın kışa hazırlık sürecini de tehdit ediyor. Uzmanlar, Rusya'nın bu tür saldırılarla Ukrayna'yı müzakere masasına zorlamayı hedeflediğini, ancak bunun ters etki yaratarak uluslararası desteği artırdığını ifade ediyor. Saldırıların hemen ardından Polonya ve Romanya, Ukrayna hava sahasını ihlal eden Rus füzelerine karşı hava savunma sistemlerini devreye soktu. Bu durum, çatışmanın NATO sınırlarına taşma riskini gözler önüne seriyor. Öte yandan, enerji altyapısına yönelik saldırıların küresel enerji fiyatlarını yeniden yükseltebileceği endişesi var (International Energy Agency verilerine göre, Avrupa doğalgaz fiyatları son bir ayda %12 arttı). Çin ve Hindistan ise savaşın tırmanmasından duydukları rahatsızlığı dile getirirken, arabuluculuk tekliflerini yineliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, savaşın başından bu yana hem Rusya hem de Ukrayna ile dengeli ilişkilerini sürdürmeye çalışıyor. Ateşkesin sona ermesi ve saldırıların yoğunlaşması, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü zorlaştırabilir. Özellikle Karadeniz tahıl anlaşması benzeri diplomatik girişimlerin akıbeti belirsizleşiyor. Enerji altyapısına yönelik saldırılar, Türkiye'nin doğalgaz tedarik güvenliğini de etkileyebilir; zira Türkiye, Rusya ve Azerbaycan'dan önemli miktarda doğalgaz ithal ediyor ve transit ülke konumunda. Ayrıca, Ukrayna'daki savaşın uzaması, Türkiye'nin savunma sanayii ihracatı için yeni fırsatlar yaratırken, Montrö Sözleşmesi kapsamında Karadeniz'deki askeri dengeleri de yakından ilgilendiriyor. Türkiye'nin bu süreçte hem NATO yükümlülüklerini yerine getirirken hem de Rusya ile ilişkilerini tamamen koparmadan ilerlemesi, dış politikasının öncelikli hedeflerinden biri olmayı sürdürecek.
