Almanya'nın saygın haber dergisi Der Spiegel ve ortaklarının yürüttüğü kapsamlı bir araştırma, Rusya ile Çin arasındaki askeri işbirliğinin benzeri görülmemiş boyutlara ulaştığını ortaya koydu. Gizli belgeler, iki ülkenin ortak askeri planlar geliştirdiğini ve savunma alanındaki işbirliğini stratejik bir ittifak düzeyine taşıdığını gösteriyor. Araştırma, Batılı istihbarat kaynaklarının uzun süredir endişeyle izlediği bu yakınlaşmanın ayrıntılarını ilk kez kamuoyuna sunuyor.
Askeri İşbirliğinin Arka Planı
Der Spiegel'in elde ettiği belgeler, Rusya ve Çin'in 2010'lu yılların ortasından bu yana savunma sanayii, teknoloji transferi ve ortak tatbikatlar konusunda sistematik bir işbirliği yürüttüğünü gösteriyor. Özellikle 2014'te Rusya'nın Kırım'ı ilhakı sonrası Batı yaptırımlarının ardından Moskova'nın Pekin'e yönelmesi, ilişkilerin hızlanmasında dönüm noktası oldu. İki ülke, askeri uçak motorları, füze teknolojileri ve siber savunma alanlarında bilgi paylaşımını artırdı.
Belgelere göre, Rusya ve Çin ortak askeri tatbikatların sayısını ve kapsamını genişletti. 2018'deki Vostok tatbikatına Çin'in katılımı, tarihte ilk kez bir Asya ülkesinin Rusya'nın stratejik tatbikatına bu düzeyde iştirak etmesi açısından önemliydi. 2021'de ise iki ülke, Pasifik Okyanusu'nda ortak deniz tatbikatı düzenledi. Bu tatbikatlar, sadece sembolik değil, aynı zamanda operasyonel uyumluluğu artırmaya yönelikti.
Gizli belgeler, iki ülkenin ortak silah geliştirme projelerini de gözler önüne seriyor. Rusya'nın S-400 hava savunma sistemlerinin Çin'e satışı, bu işbirliğinin en somut örneklerinden biri olarak öne çıkıyor. Ayrıca, hipersonik füze teknolojileri ve uzay tabanlı istihbarat sistemleri üzerinde ortak çalışmalar yapıldığı iddia ediliyor. Bu projeler, ABD'nin askeri üstünlüğüne meydan okuma amacı taşıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Rusya-Çin askeri işbirliği, küresel güç dengelerini derinden etkiliyor. ABD ve NATO, bu ittifakı kendi güvenlikleri için bir tehdit olarak görüyor. Özellikle Tayvan, Güney Çin Denizi ve Doğu Avrupa'da tansiyonun arttığı bir dönemde, iki ülkenin ortak hareket etmesi Batı'nın stratejik hesaplarını bozuyor. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, geçtiğimiz aylarda yaptığı açıklamada, Rusya ve Çin'in otoriter rejimlerinin işbirliğinin uluslararası düzeni tehdit ettiğini vurgulamıştı.
Uzmanlar, bu işbirliğinin sadece askeri değil, aynı zamanda ekonomik ve teknolojik boyutları olduğunu belirtiyor. Çin, Rusya'nın enerji kaynaklarına ve askeri teknolojisine erişim sağlarken; Rusya, Çin'in finansal kaynaklarından ve elektronik ürünlerinden faydalanıyor. Bu karşılıklı bağımlılık, ilişkilerin daha da derinleşmesine yol açıyor.
Ancak, bu ittifakın sınırları da var. Rusya ve Çin, tarihsel olarak birbirine güvenmeyen iki güç. Orta Asya'daki nüfuz mücadelesi ve Sibirya'daki demografik endişeler, ilişkilerde potansiyel gerilim noktaları olarak duruyor. Yine de mevcut konjonktürde, Batı'ya karşı ortak bir duruş sergilemek her iki ülkenin de çıkarına.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya-Çin askeri işbirliğinin derinleşmesi, Türkiye için hem fırsatlar hem de riskler barındırıyor. Türkiye, NATO üyesi olarak Batı ittifakı içinde yer alırken, Rusya ile de S-400 anlaşması gibi stratejik adımlar attı. Bu denge politikası, iki kutuplu bir dünyada giderek zorlaşıyor. Rusya-Çin ekseninin güçlenmesi, Türkiye'nin Batı'daki konumunu daha da karmaşık hale getirebilir. Öte yandan, Türkiye'nin Orta Asya'daki Türk devletleriyle ilişkileri ve Çin'in Kuşak-Yol projesi, bu yeni jeopolitik dinamiklerden etkilenecek. Türkiye, stratejik özerkliğini koruyarak hem Batı hem de Doğu ile ilişkilerini dengelemek zorunda.
