Rusya'nın Federal Antimonopoly Servisi (FAS), Amerikalı teknoloji devi Apple'a karşı, Rus yapımı uygulamaların iPhone ve iPad'lere önceden yüklenmemesi nedeniyle dava açtı. Moskova yönetimi, şirketin yerli yazılımlara erişim konusunda ayrımcı uygulamalara son vermediğini ve Rus arama motorları ile uygulama geliştiricilere yönelik kısıtlayıcı politikalarını sürdürdüğünü öne sürüyor. Bu gelişme, Rusya ile Batılı teknoloji devleri arasındaki gerilimin son halkası olarak değerlendiriliyor.
FAS'ın iddiaları ve Apple'ın tutumu
FAS, Apple'ın 2022 yılında savcılık kararına rağmen, Rusya'da satılan cihazlarında zorunlu olarak bulundurulması gereken yerli uygulamaları standart olarak yüklemediğini belirtiyor. Rusya'da 2021'de kabul edilen bir yasa, akıllı telefon, tablet ve bilgisayar gibi cihazlarda Rus yazılımlarının önceden kurulmasını zorunlu kılıyor. Uygulama kapsamında, kullanıcıların cihazı ilk açtıklarında Rus yapımı tarayıcı, arama motoru, harita ve mesajlaşma uygulamaları gibi yerli alternatifleri seçme şansı sunulması öngörülüyor.
FAS, Apple'ın söz konusu yükümlülüğü yerine getirmediğini ve üstelik, Rus kullanıcıların App Store üzerinden yerli uygulamalara erişimini kısıtladığını savunuyor. Ayrıca, şirketin Rusya'daki iştiraklerine yönelik farklı koşullar uyguladığını ve bu durumun rekabet kanunlarına aykırılık teşkil ettiğini ifade ediyor. Öte yandan Apple ise, daha önce yaptığı açıklamalarda Rusya'daki düzenlemelere uyduğunu ve kullanıcılara uygulama seçiminde özgürlük tanıdığını savunmuştu.
Rus basınına yansıyan haberlere göre, FAS tarafından açılan dava, Apple'ın Rusya'daki satışlarını daha da olumsuz etkileyebilir. Şirket, Ukrayna'daki savaşın ardından Rusya pazarından kısmen çekilmiş olsa da, iPhone'lar ülkedeki dördüncü en popüler marka konumunda bulunuyor. Resmi verilere göre, Rusya'da aktif olarak kullanılan 58 milyon akıllı telefonun yaklaşık 10 milyonunu iPhone oluşturuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu dava, Rusya ile Batılı teknoloji şirketleri arasındaki artan sürtüşmenin bir parçası olarak görülüyor. Moskova hükümeti, son yıllarda hem yasal düzenlemelerle hem de adli süreçlerle yabancı platformları kendi kurallarına uymaya zorlamaya çalışıyor. Google'dan Meta'ya kadar birçok uluslararası şirket, Rusya'da para cezaları veya hizmet kısıtlamalarıyla karşı karşıya kalmış durumda. Bu adımların, Moskova'nın dijital egemenlik olarak adlandırılan, ülkedeki internet altyapısını ve yazılım ekosistemini yerelleştirme çabalarının bir devamı olduğu ifade ediliyor.
Rusya'nın bu hamlesi, küresel ölçekte teknoloji devlerine yönelik artan düzenleyici baskının bir yansıması olarak da değerlendiriliyor. Avrupa Birliği'nin Dijital Piyasalar Yasası ile benzer bir yaklaşım benimserken, diğer ülkelerin de yerli yazılımları teşvik eden politikalar geliştirdiği görülüyor. Apple'ın, Rusya'daki davaya nasıl cevap vereceği ve olası para cezasının büyüklüğü merakla bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya'nın Apple'a açtığı dava, Türkiye'nin de benzer bir yaklaşım benimseme potansiyeline işaret ediyor. Türkiye, son dönemde yerlileştirme politikaları kapsamında yerli yazılım ve uygulamaların kullanımını artırmak adına çeşitli düzenlemeler hayata geçirmiş durumda. Özellikle yerli sosyal medya platformları ve mesajlaşma uygulamalarının teşviki, Ankara'nın dijital dönüşüm stratejisinde önemli bir yer tutuyor. Ancak bu tür zorlayıcı düzenlemelerin, uluslararası yatırımcılar ve teknoloji firmalarıyla ilişkilerde yeni gerilimlere yol açabileceği göz önünde bulundurulmalıdır. Türkiye, benzer adım atarsa, bunu yatırım ortamına etkisini dengeleyecek şekilde planlamalıdır.
