Rus Donanması'na ait Neustrashimy sınıfı bir fırkateyn, İngiltere'nin güneybatı kıyısındaki Plymouth kenti açıklarında uluslararası sularda 30 dakika süren canlı ateş tatbikatı gerçekleştirdi. İngiliz Deniz Kuvvetleri'nin savaş gemileri olayı yakından takip ederken, İngiltere Dışişleri Bakanlığı, Rusya'nın Birleşik Krallık karasularına saygı göstermesi gerektiğini belirterek protesto notası verdi. Rusya tarafı ise tatbikatın uluslararası hukuka uygun olduğunu savundu.
Tatbikatın arka planı ve ayrıntıları
Soğuk Savaş döneminden kalma Neustrashimy fırkateyni, 1980'lerin sonunda inşa edilmiş olmasına rağmen hâlâ Rus Karadeniz Filosu'nun en önemli unsurlarından biri olarak kabul ediliyor. İngiliz yetkililere göre, gemi Plymouth'un 30 deniz mili açığında, uluslararası sularda seyrederken birden silah sistemlerini test etmeye başladı. Tatbikat sırasında Rus gemisinin orta kalibre top ve uçaksavar silahları kullandığı bildirildi.
İngiltere'nin Portsmouth deniz üssünden kalkan iki Kraliyet Donanması devriye botu, tatbikat süresince Rus gemisini gözetledi ve herhangi bir ihlal olup olmadığını kontrol etti. İngiltere Savunma Bakanlığı, söz konusu geminin Manş Denizi'nde rutin bir geçiş yaptığını ancak tatbikatın beklenmedik olduğunu açıkladı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Maria Zaharova, Moskova'nın uluslararası sulardaki faaliyetlerinin tamamen yasal olduğunu ve İngiltere'nin protestosunun yersiz olduğunu ifade etti.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu olay, son yıllarda NATO ile Rusya arasında artan gerilimin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. 2022'de Ukrayna savaşının başlamasından bu yana Rus savaş gemileri, Kuzey Atlantik ve Manş Denizi'nde daha sık görülmeye başlandı. İngiliz medyası, Plymouth tatbikatının 2019'da bir Rus denizaltısının İskoçya yakınlarında tespit edilmesine benzer bir provokasyon olduğunu yorumladı.
NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, ittifakın deniz güvenliğine öncelik verdiğini ve Rusya'nın uluslararası hukuk çerçevesinde hareket etmesi gerektiğini vurguladı. Öte yandan, İngiltere'nin deniz sınırlarına yönelik bu tür faaliyetler, ulusal güvenlik endişelerini artırıyor. Rusya'nın ise bu tür tatbikatlarla Batı'ya mesaj vermeyi amaçladığı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rus savaş gemisinin Plymouth açıklarında tatbikat yapması, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, NATO-Rusya geriliminin bir parçası olarak Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını dolaylı olarak etkilemektedir. Türkiye, Karadeniz'de Rusya ile komşu olması nedeniyle bu tür deniz tatbikatlarını yakından izlemektedir. Özellikle Montrö Boğazlar Sözleşmesi çerçevesinde Karadeniz'deki deniz güç dengesi, Türkiye için kritik öneme sahiptir. Moskova'nın uluslararası sularda sık sık tatbikat yapması, Türkiye'nin deniz güvenliği stratejilerini gözden geçirmesine neden olabilir. Ayrıca, Türkiye'nin NATO üyesi olarak ittifakın deniz devriyelerine katkısı, bu tür olayların önemini artırmaktadır.
