ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar’ı kapsayan Körfez turunda, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının detaylarını müttefiklere aktarıyor. Washington yönetimi, bu anlaşmanın bölgesel güvenlik dengelerini bozmayacağını ve Körfez ülkelerinin çıkarlarını koruduğunu vurgulamayı hedefliyor. Rubio’nun ziyareti, İran’ın nükleer programı ve bölgedeki vekil güçlerle ilgili endişelerin arttığı bir döneme denk geliyor.
Gelişmenin arka planı
ABD ile İran arasındaki mutabakat zaptı, Tahran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sınırlandırması karşılığında bazı yaptırımların hafifletilmesini öngörüyor. Ancak Körfez ülkeleri, bu adımın İran’a bölgede daha fazla manevra alanı sağlayacağından endişe ediyor. Rubio, Suudi Arabistanlı mevkidaşıyla yaptığı görüşmede, anlaşmanın yalnızca nükleer boyutu kapsadığını ve İran’ın füze programı ya da bölgesel müdahalelerine yönelik bir taviz içermediğini ifade etti. Washington ayrıca, mutabakatın başarısız olması halinde daha sert yaptırımların devreye gireceği konusunda İran’a sinyal gönderiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Rubio’nun Körfez turu, ABD’nin Ortadoğu’daki geleneksel müttefikleriyle ilişkilerini yeniden dengeleme çabası olarak okunuyor. Biden yönetimi, İran’la diplomasiyi öncelerken Körfez ülkelerinin güvenlik kaygılarını da dikkate almak zorunda. Katar ve BAE, anlaşmanın bölgesel istikrara katkı sağlayacağını düşünürken Suudi Arabistan daha temkinli bir duruş sergiliyor. Uzmanlar, bu mutabakatın İran’ın nükleer silah elde etmesini geciktirebileceğini ancak bölgedeki vekalet savaşlarını doğrudan etkilemeyeceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-İran mutabakatı, Türkiye’nin enerji güvenliği ve bölgesel istikrar politikaları açısından kritik bir gelişme. Ankara, İran’a yönelik yaptırımların hafifletilmesinin doğalgaz ve petrol ticaretinde rahatlama sağlayabileceğini hesaplıyor. Ancak İran’ın bölgedeki etkisinin artması, Suriye ve Irak’taki Türkiye çıkarlarıyla çatışma riski doğurabilir. Rubio’nun Körfez ülkelerine verdiği güvenceler, Türkiye’nin de benzer garantiler talep etmesine neden olabilir. Öte yandan, ABD ile İran arasındaki yakınlaşma, Türkiye’nin hem ABD hem de İran’la olan gerilimli ilişkilerinde yeni bir dengeleme ihtiyacı yaratacak.
