Çin'in doğusundaki Kunshan kenti, yıllarca elektronik üretiminin merkezi olarak binlerce işçiyi istihdam etti. Ancak Pekin yönetiminin otomasyon ve yapay zeka yatırımlarına hız vermesiyle birlikte, fabrikalar insan gücüne olan ihtiyacın azaldığını gösteriyor. Reuters'in haberine göre, işsiz kalan işçiler artık vakitlerini kent parklarında geçiriyor. “Artık insana ihtiyaçları yok” diyen eski bir fabrika çalışanı, yeni iş bulma umudunun tükendiğini söylüyor. Kunshan, bir zamanlar Çin'in ekonomik mucizesinin simgesiyken, şimdi otomasyonun insanları nasıl geride bıraktığının bir örneği haline geldi.
Gelişmenin Arka Planı: Otomasyon Dalgası ve İşsizlik
Çin, 2015 yılında başlattığı “Made in China 2025” stratejisiyle üretimde robot kullanımını teşvik ediyor. Dünyanın en büyük endüstriyel robot pazarı haline gelen ülkede, 2023 itibarıyla her 10 bin işçiye 392 robot düşüyor. Kunshan gibi şehirlerde bu dönüşüm daha da hızlı yaşanıyor. Foxconn gibi dev şirketler, fabrikalarında binlerce işçiyi işten çıkararak robotlara yöneldi. İşsiz kalan vasıfsız işçiler, başka sektörlerde iş bulmakta zorlanıyor. Kentteki bir parkta röportaj veren eski montaj hattı çalışanı Li, “25 yıl aynı işte çalıştım, şimdi yeni bir beceri öğrenemem,” diyor. Otomasyon, verimliliği artırırken toplumsal eşitsizliği de derinleştiriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Çin'in Modeli ve Dünyaya Yansımaları
Çin'in bu dönüşümü, küresel tedarik zincirlerini de etkiliyor. Robotlaşma sayesinde Çin, işgücü maliyetlerini düşürüp üretim üssü olarak cazibesini korumayı hedefliyor. Ancak bu durum, başta Güneydoğu Asya olmak üzere gelişmekte olan ülkelerdeki işçiler için tehdit oluşturuyor. Dünya Bankası verilerine göre, otomasyonun düşük vasıflı işlerdeki istihdamı %20-30 azaltması bekleniyor. Kunshan örneği, teknolojik ilerlemenin sadece kazananlar yaratmadığını, kaybedenlerin de olduğunu gösteriyor. Çin hükümeti yeniden eğitim programları başlatsa da, etkisi sınırlı kalıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye de benzer bir otomasyon sürecinden geçiyor. Fabrikalarda robot kullanımının artması, özellikle otomotiv ve tekstil sektörlerinde işsizliğe yol açabilir. Kunshan'daki gelişmeler, Türkiye'nin sanayi politikalarını gözden geçirmesi gerektiğini gösteriyor. Nitelikli işgücüne yatırım yapmak, sosyal güvenlik ağlarını güçlendirmek ve işçileri yeniden eğitmek hayati önem taşıyor. Ayrıca, Türkiye'nin düşük maliyetli işgücü avantajını kaybetmesi durumunda, küresel tedarik zincirindeki konumu zayıflayabilir. Bu nedenle, teknolojik dönüşümün toplumsal etkilerini dengeleyecek politikalar acilen uygulanmalı.
