Dört ülkeden oluşan Quad (ABD, Japonya, Hindistan, Avustralya), kurumsal yapısının oldukça ince olmasına rağmen, sahadaki işbirliğinin düzenli temposu sayesinde üst düzey siyasi dalgalanmalardan etkilenmeyebilir. Bu durum, grubun yeni stratejik dönemde etkinliğini sürdürebileceğinin sinyallerini veriyor. Özellikle Hint-Pasifik bölgesinde artan Çin etkisine karşı bir denge unsuru olarak görülen Quad, ortak askeri tatbikatlar, aşı diplomasisi ve altyapı projeleri gibi somut işbirliği alanlarında adımlar atıyor.
Quad'ın Kurumsal Yapısı ve Siyasi Dalgalanmalara Karşı Dayanıklılığı
Quad, resmi bir sekreterya veya bağlayıcı anlaşmalar olmadan faaliyet gösteren, esnek bir yapıya sahip. Bu durum, eleştirmenler tarafından zayıflık olarak görülse de, pratikte grubun siyasi rüzgarlara karşı dayanıklı olmasını sağlıyor. Örneğin, ABD'de başkan değişikliği, Japonya'da hükümet krizi veya Hindistan'da iç siyasi gerilimler yaşandığında, Quad'ın temel işbirliği alanları olan deniz güvenliği, kriz yönetimi ve teknoloji paylaşımı gibi konulardaki çalışmalar kesintiye uğramıyor.
Son dönemde Quad ülkeleri arasında düzenli olarak gerçekleştirilen Malabar Deniz Tatbikatı, grup üyelerinin operasyonel uyumluluğunu artırırken, aynı zamanda bölgede ortak bir mesaj verme kapasitesini güçlendiriyor. Ayrıca, COVID-19 pandemisi sırasında başlatılan aşı diplomasisi girişimi, Quad'ın somut sonuç üretme kabiliyetini göstermesi açısından önemli bir örnek teşkil ediyor. Grup, 1 milyardan fazla aşı dozunun dağıtımını taahhüt ederek, sadece askeri değil, insani alanda da işbirliği yapabileceğini kanıtladı.
Quad'ın Bölgesel ve Küresel Boyutu: Çin Faktörü ve Hint-Pasifik Stratejisi
Quad'ın yükselişi, doğrudan Çin'in artan askeri ve ekonomik etkisine bir yanıt olarak okunabilir. Grup üyelerinin her biri, Çin'le farklı derecelerde ekonomik bağımlılığa ve güvenlik endişesine sahip olsa da, ortak paydaları Hint-Pasifik'teki deniz ticaret yollarının güvenliği ve uluslararası hukukun üstünlüğü. Quad, bu bağlamda Çin'in "Kuşak ve Yol" girişimine alternatif olarak sunulan kalkınma projeleri ve dijital altyapı yatırımlarıyla da dikkat çekiyor.
Ancak Quad'ın genişlemesi ve derinleşmesi, bölgedeki diğer aktörler tarafından farklı yorumlanıyor. Güneydoğu Asya ülkeleri, Quad'ı bir yandan Çin'e karşı dengeleyici bir güç olarak görürken, diğer yandan grubun ASEAN merkezli bölgesel mimariyi zayıflatmasından endişe ediyor. Bu nedenle Quad, üyeleri arasında daha sıkı koordinasyon sağlarken, bölgesel örgütlerle uyumlu çalışma konusunda da hassas davranmak zorunda.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Quad'ın Hint-Pasifik'teki yükselişi, Türkiye'nin Asya-Pasifik'le artan ilişkileri bağlamında dolaylı etkiler yaratabilir. Türkiye, Hint-Pasifik bölgesine yönelik “Asya'ya Açılım” politikası çerçevesinde Japonya ve Hindistan'la stratejik ortaklıklar geliştirirken, bu ülkelerin Quad içindeki angajmanları Türkiye'nin bölgedeki manevra alanını etkileyebilir. Ayrıca, Çin'le yaşanan gerginliklerden uzak durmaya çalışan Türkiye, Quad'ın Çin karşıtı söylemleri nedeniyle ikili ilişkilerde denge gözetmek durumundadır. Türkiye'nin, Quad üyeleriyle savunma sanayii ve ticaret alanındaki işbirliklerini sürdürebilmesi için çok taraflı yapılarla rekabet etmekten kaçınan bir dış politika izlemesi gerekecektir.
