Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin barış görüşmeleri çağrısını sert bir dille reddetti. Putin, Moskova'da düzenlediği basın toplantısında, “Barış görüşmesi olmayacak. Bir de bana yaşlı deme,” ifadelerini kullanarak Zelenskiy'ye tepki gösterdi. Rus lider, Ukrayna'nın müzakere masasına ancak “gerçekçi koşullar” altında dönebileceğini ima etti. Zelenskiy ise Cuma akşamı yaptığı açıklamada, “Ne yazık ki Rusya bir kez daha savaşı seçiyor,” diyerek Putin'in yaklaşımını eleştirdi. Bu son gelişme, Ukrayna savaşının 2022 Şubat ayında başlamasından bu yana taraflar arasındaki diyaloğun tamamen koptuğunu gösteriyor.
Gelişmenin arka planı
Zelenskiy, geçen hafta yaptığı bir konuşmada, Rusya ile kapsamlı bir barış anlaşması için yeniden müzakere masasına oturmaya hazır olduklarını belirtmişti. Ukrayna lideri, özellikle uluslararası arabuluculuk mekanizmalarının devreye girmesiyle kalıcı bir ateşkesin mümkün olabileceğini ifade etmişti. Ancak Putin, bu çağrıyı “Ukrayna'nın zayıflık göstergesi” olarak yorumladı. Rus lider, Ukrayna'nın Donbas ve Kırım konularındaki tutumunu değiştirmediği sürece herhangi bir görüşmenin anlamsız olduğunu vurguladı.
Putin'in Zelenskiy'ye yönelik “bana yaşlı deme” sözü, Ukrayna liderinin daha önce Rusya'nın savaş stratejisini eleştirirken Putin'in yaşını ima ettiği bir ifadeye atıf olarak değerlendiriliyor. Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov da Putin'in bu sözlerinin, Zelenskiy'nin “saygısız” tutumuna karşı bir uyarı olduğunu belirtti. Peskov, “Rusya her zaman diyaloğa açık, ancak bu diyaloğun eşitler arasında ve saygı çerçevesinde yürütülmesi gerekir” şeklinde konuştu.
Öte yandan, Ukrayna Dışişleri Bakanı Dmytro Kuleba, yaptığı yazılı açıklamada, “Rusya sadece barışı değil, aynı zamanda diplomasinin temel kurallarını da reddediyor. Biz yine de uluslararası hukuka dayalı bir barış çözümü için çalışmaya devam edeceğiz” dedi. Ukrayna yönetimi, müzakerelere hazır olduklarını ancak toprak bütünlüğünden ödün vermeyeceklerini defalarca vurguladı.
Bölgesel ve küresel boyut
Putin'in bu net reddi, Batılı liderler arasında endişe yarattı. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, “Putin'in sözleri, Rusya'nın savaşı sona erdirme niyetinde olmadığını bir kez daha ortaya koydu” ifadelerini kullandı. Avrupa Birliği Dış İlişkiler Yüksek Temsilcisi Josep Borrell ise, “Moskova'nın Ukrayna'nın egemenliğine saygı göstermesi için baskıyı artırmalıyız” diyerek yeni yaptırım paketlerinin sinyalini verdi.
Analistlere göre, Putin'in bu tutumu, savaşın uzun vadeli bir çatışmaya dönüştüğünü ve taraflar arasında güvenilir bir diyaloğun kısa vadede mümkün görünmediğini gösteriyor. Özellikle, Çin ve Hindistan gibi gelişmekte olan ülkelerin arabuluculuk çabaları da şu ana kadar somut bir sonuç vermedi.
Savaşın başladığı günden bu yana binlerce sivil hayatını kaybederken, milyonlarca Ukraynalı yerinden edildi. Enerji krizi ve gıda güvensizliği küresel çapta etkisini sürdürüyor. Putin'in barış görüşmelerine kapıyı kapatması, bu krizlerin derinleşeceği anlamına geliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, savaşın başından bu yana arabulucu rolü üstlenerek İstanbul ve Antalya'da tarafları bir araya getiren görüşmelere ev sahipliği yapmıştı. Putin'in müzakereleri reddetmesi, Türkiye'nin bölgesel arabuluculuk girişimlerini olumsuz etkileyebilir. Ancak Türkiye, hem Rusya hem de Ukrayna ile dengeli ilişkilerini koruyarak, Karadeniz tahıl koridoru anlaşması gibi somut kazanımlar elde etmeyi başardı. Şimdi, Türk diplomasisinin barış sürecini yeniden canlandırmak için yeni bir girişimde bulunup bulunmayacağı merak konusu. Türkiye'nin enerji ve güvenlik çıkarları, çatışmanın bir an önce sona ermesini gerektiriyor.
