Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, BRICS liderler zirvesinde yaptığı konuşmada, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin (BMGK) Global Güney olarak adlandırılan gelişmekte olan ülkeler lehine genişletilmesi çağrısında bulundu. Putin ayrıca Uluslararası Para Fonu (IMF), Dünya Bankası ve Dünya Ticaret Örgütü'nde (DTÖ) değişen küresel ekonomik gerçekleri yansıtacak reformlar yapılması gerektiğini vurguladı. Zirve, Rusya'nın ev sahipliğinde gerçekleşti ve Putin'in açıklamaları, Batı'nın uluslararası kurumlardaki hakimiyetine karşı yükselen bir meydan okuma olarak yorumlandı.
BRICS Zirvesi'nde Reform Mesajı
Putin, konuşmasında BMGK'nın mevcut yapısının "artık günümüz dünyasını yansıtmadığını" belirterek, Asya, Afrika ve Latin Amerika'dan daha fazla ülkenin daimi üye olarak yer alması gerektiğini söyledi. Rus lider, "Global Güney'in sesi artık daha güçlü duyulmalı ve karar alma mekanizmalarında hak ettiği temsili bulmalıdır" ifadelerini kullandı. BMGK'nın beş daimi üyesi (ABD, Rusya, Çin, Fransa, İngiltere) veto hakkına sahip ve bu yapı uzun süredir eleştiriliyor. Brezilya, Hindistan, Güney Afrika gibi ülkelerin yanı sıra Türkiye de "Dünya Beşten Büyüktür" sloganıyla reform çağrısı yapıyor. Putin'in açıklamaları, BRICS'in genişleme sürecinde bir sonraki adım olarak görülebilir; zirvede yeni üyelerin katılımı da ele alındı.
Rusya Devlet Başkanı, ekonomik kurumlara yönelik eleştirilerini de sürdürdü. IMF ve Dünya Bankası'nın oy ağırlıklarının gelişmiş ülkelerin lehine olduğunu savunan Putin, "Bu kurumlar, gelişmekte olan ülkelerin ihtiyaçlarına cevap vermiyor; reformlar kaçınılmaz" dedi. DTÖ'nün de ticaret kurallarında adil olmadığını, Batı'nın tek taraflı yaptırımlarla sistemi işlevsiz hale getirdiğini öne sürdü. Putin, BRICS ülkeleri arasında yerel para birimleriyle ticaretin artırılması ve alternatif ödeme sistemleri kurulması çağrısını yineledi. Bu öneriler, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgalinin ardından Batı yaptırımlarına maruz kalması sonrası ekonomik izolasyonu kırma çabası olarak da okunuyor.
Küresel Yönetişimde Değişim Baskısı
Putin'in çağrıları, son yıllarda küresel yönetişimde artan reform taleplerinin bir parçası. BRICS, 2009'daki kuruluşundan bu yana ekonomik ve siyasi ağırlığını artırdı; 2024'te İran, Mısır, Etiyopya, BAE ve Suudi Arabistan'ın katılımıyla genişledi. Grubun küresel GSYH'deki payı yüzde 30'un üzerinde ve nüfusun yüzde 40'ını temsil ediyor. Ancak Batılı ülkeler, BRICS'in Rusya ve Çin'in etkisi altında Batı karşıtı bir blok haline geldiğini savunuyor. Putin'in BMGK reformu çağrısı, ABD ve müttefiklerinin BM'deki konumunu zayıflatmayı amaçlıyor; zira Rusya, Ukrayna savaşı nedeniyle BM'de sık sık izole ediliyor. Uzmanlar, BMGK reformunun kısa vadede zor olduğunu, çünkü mevcut daimi üyelerin veto hakkını korumak isteyeceğini belirtiyor. Yine de Putin'in mesajı, gelişmekte olan ülkelerin ortak bir ses çıkarma çabasını yansıtıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Putin'in BMGK reformu çağrısı, Türkiye'nin uzun süredir savunduğu "Dünya Beşten Büyüktür" teziyle örtüşüyor. Türkiye, BMGK'nın genişletilmesi ve daimi üyelik sisteminin değişmesi gerektiğini savunuyor; ancak Rusya'nın önerisi, Batı karşıtı bir blok oluşturma amacı taşıdığı için Türkiye'nin dengeli dış politikasıyla çelişebilir. Ankara, hem Batı kurumlarında reform isterken hem de Rusya ile enerji ve savunma işbirliğini sürdürüyor. IMF ve Dünya Bankası reformları ise Türkiye'nin ekonomik çıkarları açısından önemli; daha adil temsil, gelişmekte olan ülkelere daha fazla kredi ve düşük faiz imkanı sağlayabilir. Türkiye, BRICS'e katılmadı ancak yakın diyalog içinde; reform talepleri küresel ekonomik yönetişimde Türkiye'nin sesini güçlendirebilir.
