Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya, İran, Hindistan ve diğer BRICS ülkelerinin liderleriyle birlikte Cumartesi günü Yeni Delhi'de düzenlenen zirvede bir araya geldi. Zirvenin ana gündem maddesi, Orta Doğu'daki savaş konusunda ortak bir zemin bulmak. 11 üyeli bloğun derin ayrılıkları, birliğin etkinliğini test ediyor. Xi, zirvede yaptığı konuşmada Orta Doğu savaşına değindi ve uluslararası topluma itidal çağrısında bulundu.
Zirvenin Arka Planı ve Katılımcılar
BRICS, başlangıçta Brezilya, Rusya, Hindistan, Çin ve Güney Afrika'dan oluşan bir grup olarak kurulmuştu. 2024'te yeni üyelerin katılımıyla genişleyerek 11 üyeli bir yapıya dönüştü. Yeni üyeler arasında İran, Mısır, Etiyopya, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan gibi ülkeler yer alıyor. Zirve, Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de gerçekleşiyor. Hindistan Başbakanı Narendra Modi, ev sahibi olarak liderleri ağırlıyor.
Toplantıya katılan liderler arasında Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi bulunuyor. Ayrıca diğer üye ülkelerin temsilcileri de zirvede hazır bulunuyor. Zirve, Orta Doğu'daki son gelişmelerin gölgesinde gerçekleşiyor. İsrail'in Gazze'ye yönelik saldırıları ve bölgedeki gerilim, liderlerin ana odak noktası.
Ortak Zemin Arayışı ve Ayrılıklar
BRICS ülkeleri, Orta Doğu savaşı konusunda farklı tutumlara sahip. Rusya ve Çin, İsrail'in saldırılarını eleştirirken, Hindistan İsrail ile yakın ilişkilerini sürdürüyor. İran ise Filistin davasını güçlü bir şekilde destekliyor. Bu ayrılıklar, ortak bir bildiri yayınlanmasını zorlaştırıyor. Xi Jinping, konuşmasında "Orta Doğu savaşı" ifadesini kullanarak taraflara diyalog çağrısı yaptı. Çin, genellikle Filistin yanlısı bir pozisyon alırken, aynı zamanda İsrail ile de ilişkilerini koruyor.
Rusya Devlet Başkanı Putin, zirvede Batı'nın yaptırımlarına karşı işbirliğinin önemine vurgu yaptı. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan ise Gazze'deki durumun bir an önce sona ermesi gerektiğini belirtti. Hindistan Başbakanı Modi ise terörle mücadele ve bölgesel istikrar konularına odaklandı. Zirve, aynı zamanda BRICS'in küresel yönetişimde daha etkin rol oynaması gerektiği mesajını veriyor.
Analistler, BRICS'in iç ayrılıklarına rağmen, Batı hegemonyasına karşı bir denge unsuru olarak görüldüğünü belirtiyor. Ancak Orta Doğu gibi hassas konularda ortak hareket etmek zor. Zirvede, ekonomik işbirliği, ticaret ve kalkınma konuları da ele alınıyor. Yeni üyelerin katılımıyla birlikte BRICS, dünya nüfusunun yaklaşık yarısını ve küresel GSYH'nin önemli bir bölümünü temsil ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
BRICS, son yıllarda küresel güç dengesinde önemli bir aktör haline geldi. Batılı ülkeler, BRICS'in genişlemesini ve etkinliğini yakından takip ediyor. Özellikle Rusya ve Çin'in Batı'ya karşı alternatif bir blok oluşturma çabaları dikkat çekiyor. İran'ın üyeliği, Orta Doğu'da yeni bir denge unsuru yaratabilir. Hindistan ise hem Batı hem de Doğu ile ilişkilerini dengelemeye çalışıyor.
Zirve sonrası yayınlanacak ortak bildiri, ülkelerin Orta Doğu konusundaki tutumunu yansıtacak. Ancak ayrılıklar nedeniyle bildirinin zayıf kalması bekleniyor. Yine de BRICS, küresel sorunlara çözüm arayışında önemli bir platform olmayı sürdürüyor. Zirve, aynı zamanda Ukrayna savaşı, enerji krizi ve iklim değişikliği gibi konuları da kapsıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
BRICS zirvesi, Türkiye'nin dış politikası açısından önemli sonuçlar doğurabilir. Türkiye, BRICS ile yakın ilişkiler geliştirme ve hatta üyelik başvurusu yapma sinyalleri vermişti. Bu zirve, Türkiye'nin Batı ile ilişkilerini dengeleme çabalarına ışık tutuyor. Orta Doğu'daki savaş, Türkiye'nin güvenliğini doğrudan etkiliyor; BRICS'in bu konuda ortak bir tutum sergileyememesi, Türkiye'nin bölgesel inisiyatif almasını zorlaştırabilir. Ayrıca, BRICS ülkeleriyle ekonomik işbirliği, Türkiye'nin enerji ve ticaret yollarını çeşitlendirmesi açısından fırsatlar sunuyor.
