Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy, Endonezya'nın Bali kentinde düzenlenen G-20 zirvesinde Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmeye hazır olduğunu belirterek, "karar almak için" bir araya gelebileceklerini söyledi. Açıklama, ABD'nin Ukrayna savaşını sona erdirmek için diplomatik girişimleri yoğunlaştırdığı bir dönemde geldi. ABD yönetimi, hem Kiev hem de Moskova nezdinde temaslarda bulunarak müzakerelerin yeniden başlaması için zemin arıyor.
Diplomatik Yoğunluk ve Zirve Beklentisi
Zelenskiy'nin açıklaması, G-20 zirvesinin hemen öncesinde geldi. Ukrayna lideri, daha önce Putin ile görüşmeyi ancak Rusya'nın işgal ettiği topraklardan çekilmesi durumunda kabul edeceğini söylemişti. Ancak son açıklamasında, "karar almak" için görüşmeye açık olduğunu belirterek esneklik sinyali verdi. Bu değişiklik, ABD'nin yoğun diplomasi çabalarının bir sonucu olarak yorumlanıyor.
ABD Dışişleri Bakanlığı ve Beyaz Saray yetkilileri, son haftalarda hem Ukrayna hem de Rusya ile üst düzey görüşmeler gerçekleştirdi. ABD Başkanı Joe Biden, savaşın sona ermesi için diplomatik bir çözümün mümkün olduğunu ve müzakerelerin ön koşulsuz başlaması gerektiğini vurguladı. Öte yandan Rusya, görüşmelere açık olduğunu ancak batılı ülkelerin Ukrayna'ya silah desteğini sürdürmesinin süreci zorlaştırdığını belirtiyor.
G-20 zirvesi, 15-16 Kasım tarihlerinde Bali'de yapılacak. Zirveye Putin'in katılıp katılmayacağı henüz netleşmedi. Kremlin Sözcüsü Dmitri Peskov, Putin'in katılımı konusunda henüz bir karar verilmediğini söyledi. Zelenskiy ise zirveye davet edildiğini ve katılmayı planladığını ifade etti. Eğer iki lider de zirveye katılırsa, bu, savaşın başından bu yana ilk yüz yüze görüşme olacak.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
Ukrayna savaşı, küresel enerji ve gıda krizlerini derinleştirdi. Rusya'nın tahıl koridoru anlaşmasından çekilme tehdidi, dünya gıda güvenliğini tehdit ediyor. Ayrıca Batı'nın Rusya'ya uyguladığı yaptırımlar, küresel ekonomide dalgalanmalara yol açtı. G-20 zirvesi, bu krizlerin ele alınması için önemli bir platform olarak görülüyor. Zirvede, enerji fiyatları, gıda güvenliği ve Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesi gibi konuların öne çıkması bekleniyor.
Çin ve Hindistan gibi ülkeler, savaşta tarafsız bir tutum izleyerek diplomatik çözüm çağrısı yapıyor. Türkiye ise daha önce İstanbul'da tahıl koridoru anlaşmasına ev sahipliği yaparak arabuluculuk rolü üstlenmişti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Putin ve Zelenskiy ile telefon görüşmeleri yaparak müzakerelerin yeniden başlaması için çaba harcadı. Ankara, hem Ukrayna'ya insansız hava araçları satarak hem de Rusya ile ekonomik ilişkilerini sürdürerek dengeli bir politika izliyor.
ABD'nin diplomasi atağı, Avrupa başkentlerinde de karşılık buldu. Almanya ve Fransa, müzakerelerin bir an önce başlaması gerektiğini savunuyor. Ancak bazı Doğu Avrupa ülkeleri, Rusya'ya taviz verilmesine karşı çıkıyor. NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg, Ukrayna'nın egemenliğinin korunması gerektiğini vurguladı.
Savaşın seyri, askeri dengeler açısından da belirsizliğini koruyor. Ukrayna, son aylarda Herson ve Harkov bölgelerinde ilerleme kaydetti. Rusya ise ilhak ettiği bölgelerde savunma hatlarını güçlendiriyor. Askeri uzmanlar, kış aylarında çatışmaların yoğunluğunun azalabileceğini ve diplomatik girişimlerin hız kazanabileceğini öngörüyor.
Zelenskiy'nin G-20 açıklaması, Ukrayna'nın müzakere masasına dönme konusunda istekli olduğunu gösteriyor. Ancak Rusya'nın tutumu belirleyici olacak. Putin, daha önce Ukrayna'nın "yeni toprak gerçeklerini" kabul etmesi gerektiğini söylemişti. Bu şart, Kiev için kabul edilemez. Dolayısıyla görüşmelerin başlaması halinde bile zorlu bir süreç bekleniyor. Uluslararası kamuoyu, G-20 zirvesinden somut bir ateşkes veya müzakere takvimi çıkmasını umut ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna savaşında denge politikası izleyerek hem Batı ile ilişkilerini koruyor hem de Rusya ile diyaloğunu sürdürüyor. Zelenskiy'nin G-20'de Putin ile görüşme sinyali, Ankara'nın arabuluculuk çabalarını yeniden gündeme getirebilir. Daha önce İstanbul'da tahıl koridoru anlaşmasına ev sahipliği yapan Türkiye, olası bir zirveye ev sahipliği yaparak diplomatik ağırlığını artırabilir. Ayrıca savaşın sona ermesi, Karadeniz'de güvenliği ve enerji arzını olumlu etkileyecek. Türkiye, hem Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü destekliyor hem de Rusya ile ekonomik bağlarını sürdürüyor; bu denge, müzakerelerde kilit rol oynamasını sağlayabilir.
