Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 29. St. Petersburg Uluslararası Ekonomi Forumu'nda (SPIEF) yaptığı konuşmada, ülke ekonomisinin savaşın dördüncü yılında durgunluğa girmediğini iddia etti. 2026 yılının ilk beş ayında Rus ekonomisinin inişli çıkışlı bir seyir izlemesi nedeniyle Kremlin yönetimi, olası bir durgunluğun etkilerini minimize etmeye çalıştı. Bir gazetecinin Rusya'nın ekonomik performansına ilişkin sorusu üzerine Putin, 'Ekonomimiz büyümeye devam ediyor, herhangi bir durgunluk söz konusu değil' ifadelerini kullandı. Ancak uluslararası ekonomistler, Rusya'nın uzun süreli yaptırımlar ve savaş harcamaları nedeniyle ciddi yapısal sorunlarla karşı karşıya olduğunu belirtiyor.
Gelişmenin Arka Planı: Rus Ekonomisinin Kırılganlıkları
Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik askeri müdahalesi Şubat 2022'de başladığından bu yana, ülke ekonomisi Batı yaptırımlarının ağır etkisi altında. Enerji ihracatına getirilen tavan fiyat uygulamaları, finansal sistemin SWIFT'ten izole edilmesi ve teknoloji transferi kısıtlamaları, Rus ekonomisinin temel dinamiklerini değiştirdi. 2024 yılında yüzde 3,6 büyüme kaydeden Rusya, 2025'te bu oranın yüzde 1,5'e gerilemesini bekliyordu; ancak 2026'nın ilk çeyreğinde büyüme yüzde 0,8'e düştü. Enflasyon oranı yüzde 12'nin üzerinde seyrederken, Merkez Bankası politika faizini yüzde 20'ye yükseltti. İşgücü piyasasında ise özellikle savunma sanayisi dışındaki sektörlerde ciddi istihdam kayıpları yaşanıyor. Putin'in forumdaki açıklamaları, tam da bu kırılganlıkların gölgesinde gerçekleşti. Kremlin, savaş ekonomisini normalleştirme çabaları kapsamında, savunma harcamalarını artırırken sosyal harcamalarda kesintiye gitmek zorunda kaldı. 2026 bütçesinin yüzde 40'ı savunma ve güvenlik harcamalarına ayrıldı. Bu durum, altyapı yatırımları ve eğitim gibi alanlarda kaynak sıkıntısına yol açtı.
Forumda konuşan Rusya Maliye Bakanı Anton Siluanov, 'Ekonomimiz yeni koşullara uyum sağladı. Artık yaptırımlara rağmen sürdürülebilir bir büyüme patikasındayız' dedi. Ancak bağımsız uzmanlar, Rus ekonomisinin aslında 'savaş ekonomisi' modeliyle ayakta durduğunu, bu modelin uzun vadede sürdürülemez olduğunu vurguluyor. Moskova merkezli bir düşünce kuruluşu olan Ekonomik Analiz Merkezi'nin raporuna göre, Rusya'nın potansiyel büyüme oranı yüzde 1,5-2 arasında sıkışmış durumda ve teknolojik dönüşüm ihtiyacı her geçen gün artıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Enerji ve Ticaret Savaşları
Rus ekonomisinin seyri, sadece iç dinamiklerle değil, küresel enerji ve ticaret dengeleriyle de yakından ilişkili. Batı yaptırımlarına rağmen Rusya, enerji ihracatını Çin ve Hindistan gibi Asya ülkelerine yönlendirdi. 2025 verilerine göre, Rus petrolünün yüzde 40'ı Çin'e satıldı. Ancak bu ülkelerin yüksek indirim talepleri ve alternatif tedarikçiler arayışı, Rusya'nın enerji gelirlerini önemli ölçüde azalttı. Bu durum, Putin'in forumda dillendirdiği 'küresel güney ile yeni iş birlikleri' söylemini şekillendiriyor. Öte yandan, Avrupa Birliği'nin 2027 yılına kadar Rus fosil yakıtlarından tamamen bağımsızlaşma hedefi, milyarlarca dolarlık enerji gelirini tehdit ediyor.
SPIEF 2026'ya katılan Çinli iş insanları ve yetkililer, Rusya ile ticaret hacminin 2025'te 240 milyar doları aştığını belirtirken, yeni enerji ve altyapı projelerinin önümüzdeki dönemde devreye gireceğini ifade etti. Ancak Çin'in, yaptırımlar nedeniyle ikincil yaptırım riski taşıyan işlemlerde temkinli davrandığı biliniyor. Rusya, ayrıca İran ve Kuzey Kore ile askeri ve ekonomik iş birliğini derinleştiriyor. İran, dron ve topçu mühimmatı tedarik ederken, Kuzey Kore işçi gönderimi yoluyla Rus işgücü açığının kapatılmasına yardımcı oluyor. Bu iş birlikleri, Rusya'nın uluslararası izolasyonunu kırmaya yönelik adımlar olarak görülüyor.
Ekonomik durgunluk iddialarına karşı Putin, 'Rusya'nın 2023-2025 döneminde ortalama yüzde 2,5 büyüdüğünü ve bunun dünya ortalamasının üzerinde olduğunu' savundu. Ancak Dünya Bankası verileri, global büyüme oranının yüzde 3,1 olduğu bir dönemde Rusya'nın performansının ortalamanın altında kaldığını gösteriyor. Özellikle imalat sanayisindeki gerileme ve yüksek teknoloji ürünlerine erişimdeki kısıtlılık, ülkenin rekabet gücünü zayıflatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Rusya ekonomisindeki bu gelişmeler, Türkiye'yi doğrudan etkileme potansiyeline sahip. Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü Rusya'dan karşılıyor ve iki ülke arasındaki ticaret hacmi 2025 itibarıyla 65 milyar dolara ulaştı. Rusya'nın ekonomik istikrarı, Türkiye'nin enerji arz güvenliği ve ticaret dengesi açısından kritik. Ancak Rus ekonomisindeki zayıflama, özellikle turizm gelirlerinde ve doğal gaz fiyatlandırmasında olumsuz yansımalara yol açabilir. Ayrıca, ABD'nin ikincil yaptırım tehditleri, Türkiye'nin Rusya ile ticaretini sürdürmesini zorlaştırabilir. Bu nedenle, Türkiye, Rusya ile ilişkilerini çeşitlendirirken Batı ile uyumlu bir denge politikası izlemek zorunda. Putin'in durgunluğu reddetmesi, kısa vadede ticari ortakları rahatlatsa da uzun vadede Rus ekonomisinin kırılganlıkları, bölgesel istikrar için risk oluşturmaya devam ediyor.
