Polonya, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'e daha önce verdiği en yüksek devlet nişanını iptal etti. Bu kararın gerekçesi, Zelenskiy'in Ukrayna İsyan Ordusu'na (UPA) bağlı bir askeri birliği onurlandırması olarak açıklandı. Polonya hükümeti, UPA'yı II. Dünya Savaşı sırasında Polonyalılara karşı etnik temizlik yapan bir örgüt olarak görüyor. Karar, iki komşu ülke arasında tarihsel hafıza ve ulusal kimlik konularında derin bir ayrışmayı ortaya koyuyor.
Gelişmenin arka planı
Zelenskiy, Ukrayna'nın bağımsızlık gününde 3. Ayrı Taarruz Tugayı'nın bir birimini resmi bir törenle onurlandırdı. Bu birlik, Ukrayna İsyan Ordusu'nun savaşçılarından oluşuyor. Ukrayna İsyan Ordusu, II. Dünya Savaşı sırasında hem Sovyet hem de Nazi güçlerine karşı savaşan bir milliyetçi örgüttü. Ancak Polonya ve İsrail, örgütü Polonyalılara ve Yahudilere yönelik katliamlardan sorumlu tutuyor. Ukrayna'da ise birçok kişi UPA'yı Sovyet baskısına karşı direnişin bir sembolü olarak görüyor. Polonya cumhurbaşkanı, Zelenskiy ile bir yıl önce görüştükten sonra bu konuyu gündeme getirmişti; ancak beklenen düzelme olmadı. Nişanın iptali, Polonya'nın Ukrayna'ya verdiği askeri ve siyasi desteğe rağmen, tarihsel konularda taviz vermeyeceğini gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu anlaşmazlık, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in elini güçlendiriyor. Putin, savaşı Rusça konuşanları ve Polonyalıları 'Nazi' olarak tanımlanan Ukrayna milliyetçilerinden koruma söylemi meşrulaştırmak için kullanıyor. Polonya'nın bu kararı, Ukrayna'nın Batı ile dayanışmasını sorgulatabilir. AB ve NATO içinde Ukrayna'ya tam destek verilirken, Polonya gibi kilit bir müttefikin bu tür bir adım atması, ittifakın içindeki hassas noktaları ortaya çıkarıyor. Ayrıca Ukrayna'nın savaş sonrası dönemde ulusal birliği sağlama çabalarına da gölge düşürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Polonya-Ukrayna gerginliği, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü ön plana çıkarabilir. Türkiye, her iki ülkeyle de iyi ilişkilere sahip ve Karadeniz bölgesinde istikrarı önemsiyor. Bu tür tarihsel anlaşmazlıklar, bölgesel işbirliğini zorlaştırabilir. Türkiye'nin, Ukrayna'ya desteğini sürdürürken, Polonya ile de dengeli bir politika izlemesi beklenir. Ayrıca, Rusya'nın bu krizi kullanmasının önlenmesi için diplomasi yürütmesi gerekebilir.
