Polonya, artan Rus askeri tehdidine karşı deniz kuvvetlerini modernize etme çabaları kapsamında İsveç'ten üç adet denizaltı sipariş etti. NATO'nun doğu kanadında yer alan ülke, Baltık Denizi'ndeki güvenlik dinamiklerini değiştirecek bu adımla, hem kendi kıyılarını korumayı hem de ittifakın caydırıcılık kapasitesini artırmayı hedefliyor. Polonya Savunma Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre, denizaltıların teslimatı 2030'lu yılların başında tamamlanacak ve toplam maliyetin 2 milyar avroyu aşması bekleniyor.
Donanmanın modernizasyonu ve bölgesel denklem
Polonya'nın denizaltı tedariki, uzun süredir gündemde olan 'Orka' programının bir parçası. Varşova yönetimi, Sovyet döneminden kalma Kobben sınıfı denizaltıların yerine geçecek modern platformlar arıyordu. İsveç'in Saab firmasıyla yapılan anlaşma, A26 sınıfı hava bağımsız tahrik sistemine sahip denizaltıları kapsıyor. Bu sistem, denizaltıların su altında daha uzun süre kalmasını sağlayarak istihbarat toplama ve kritik denizaltı kablolarını koruma gibi görevlerde etkinlik sağlıyor.
Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı savaşın ardından Polonya, savunma bütçesini GSYİH'sının yüzde 4'üne çıkararak NATO ülkeleri arasında oransal olarak en yüksek askeri harcama yapan ülkelerden biri haline geldi. Denizaltı siparişi, bu genişlemenin bir parçası olarak görülüyor. Polonya ayrıca ABD'den F-35 savaş uçakları ve Güney Kore'den K2 tankları tedarik ediyor.
NATO'nun Baltık stratejisi ve İsveç'in rolü
İsveç, Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından NATO'ya katılmış ve İttifak'ın Baltık Denizi'ndeki varlığını güçlendirmişti. Polonya ile İsveç arasındaki denizaltı anlaşması, iki ülkenin savunma sanayii işbirliğini de derinleştiriyor. Saab firması, denizaltıların yanı sıra Polonya'da bakım ve lojistik merkezi kuracak. Bu durum, Polonya'nın yerli savunma sanayiine de katkı sağlayacak.
Baltık Denizi, Rusya'nın Kaliningrad eksklavı ve Baltık Filosu nedeniyle stratejik öneme sahip. NATO, bölgede denizaltı karşıtı savaş ve mayın temizleme operasyonlarına ağırlık veriyor. Polonya'nın yeni denizaltıları, bu operasyonlarda kilit rol oynayabilir. Uzmanlar, A26 sınıfı denizaltıların özellikle Rus denizaltılarını izleme ve Baltık Denizi'ndeki kritik altyapıyı koruma kapasitesini artıracağını belirtiyor.
Rusya ise bu gelişmelere sert tepki gösteriyor. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, Polonya'nın askeri yığınağının bölgesel gerilimi tırmandırdığını savundu. Ancak NATO, tüm adımların savunma amaçlı olduğunu ve ittifakın caydırıcılık ilkesi gereği atıldığını vurguluyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Polonya'nın denizaltı tedariki, NATO'nun doğu kanadındaki askeri yığınağın bir parçası olarak Türkiye'nin güvenlik çıkarlarını da ilgilendiriyor. Türkiye, Karadeniz'de benzer tehditlerle karşı karşıya ve Montrö Sözleşmesi çerçevesinde deniz gücünü dengede tutuyor. Baltık'taki bu gelişme, NATO'nun Rusya'ya karşı denizlerdeki caydırıcılık stratejisinin bir yansıması. Ancak Türkiye'nin kendi denizaltı modernizasyon programı (MİLDEN) farklı bir ihtiyaca cevap veriyor. Yine de, İsveç'in NATO üyeliği sonrası bu tür savunma anlaşmalarının artması, Türkiye'nin İsveç ile olan savunma sanayii ilişkilerini etkileyebilir.
