Politico ve Public First araştırma şirketinin ortaklaşa gerçekleştirdiği bir kamuoyu yoklaması, İngiltere'de seçmenlerin önemli bir bölümünün Başbakan'ı doğrudan seçme hakkına sahip olmayı arzuladığını ortaya koydu. Ankete göre, Büyük Manchester Belediye Başkanı Andy Burnham'ın erken bir genel seçim çağrısı yapması gerektiğini düşünenlerin oranı dikkat çekiyor. Özellikle bazı İşçi Partisi seçmenlerinin bile bu görüşte olması, ülkedeki siyasi atmosferin ne kadar gergin olduğunu gösteriyor.
Anketin Detayları ve Kamuoyunun Talebi
Public First tarafından 1.500'den fazla yetişkinle yapılan ankette, katılımcıların %47'si Başbakan'ın halk tarafından seçilmesi gerektiğini belirtti. Mevcut sistemde Başbakan, Avam Kamarası'ndaki çoğunluk partisinin lideri olarak Kraliyet tarafından atanıyor. Ankette, Andy Burnham'ın bir seçim çağrısı yapması gerektiğini söyleyenlerin oranı ise %38 oldu. İlginç bir şekilde, bu görüşü destekleyenler arasında İşçi Partisi seçmenlerinin de bulunması, partinin içinde bile bir memnuniyetsizlik olduğuna işaret ediyor. Burnham, ülke çapında popüler bir figür olarak öne çıkarken, özellikle pandemi döneminde Manchester'da aldığı tedbirlerle takdir toplamıştı. Anket ayrıca, mevcut Başbakan Rishi Sunak'ın liderliğine duyulan güvenin azaldığını ve seçmenlerin siyasi sisteme dair hayal kırıklığının arttığını gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İngiltere'deki bu siyasi gelişme, sadece ülke içi dinamikleri değil, aynı zamanda Avrupa genelinde demokrasi algısını da etkileyebilir. Brexit sonrası Birleşik Krallık'ın siyasi sisteminde reform talepleri artarken, benzer çağrılar Fransa, Almanya gibi diğer Avrupa ülkelerinde de duyuluyor. Özellikle Fransa'da Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un merkeziyetçi yönetimine karşı yükselen muhalefet, halkın doğrudan seçim talebini güçlendiriyor. Küresel ölçekte ise, demokrasilerin temsil krizi yaşadığı bir dönemde, İngiltere'deki bu anket, halkın siyasi karar alma süreçlerine daha fazla dahil olma isteğini yansıtıyor. Eğer Burnham gerçekten bir seçim çağrısı yaparsa, bu sadece İşçi Partisi içinde değil, tüm İngiliz siyasetinde bir deprem etkisi yaratabilir. Ayrıca, bu durumun Avrupa Birliği ile ilişkilere de yansıması beklenebilir; çünkü İngiltere'deki siyasi istikrarsızlık, Brexit sonrası müzakereleri zorlaştırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'deki bu siyasi tartışma, Türkiye için doğrudan bir etki yaratmasa da, dolaylı olarak önem taşımaktadır. Türkiye, uzun yıllardır parlamenter sistem ile başkanlık sistemi arasında bir dönüşüm yaşamış ve siyasi sistem tartışmalarına yabancı değildir. İngiltere'de halkın Başbakan'ı doğrudan seçme talebi, Türkiye'deki başkanlık sistemi tartışmalarına benzer bir yönelim olarak görülebilir. Ayrıca, İngiltere'nin siyasi istikrarı, Türkiye ile olan ticari ve diplomatik ilişkiler açısından önemlidir. Olası bir erken seçim, İngiltere'nin dış politikasında geçici bir duraksamaya yol açabilir ve bu da Türkiye-İngiltere ilişkilerini kısa vadede etkileyebilir. Ancak genel olarak, bu gelişme Türkiye'nin doğrudan müdahil olduğu bir konu değildir.
