Peru'da geçtiğimiz hafta sonu düzenlenen cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda, sağcı aday Keiko Fujimori'nin rakibi solcu Roberto Sanchez'e karşı elde ettiği dar zafer, ülkede siyasi tartışmaları alevlendirdi. Peru Ulusal Seçim Jürisi (JNE), bu hafta yaptığı açıklamada, Fujimori'nin oyların yüzde 50,13'ünü, Sanchez'in ise yüzde 49,86'sını aldığını duyurdu. Sanchez ise sonuçların hileli olduğunu iddia ederek seçim otoritesine resmi itirazda bulundu. İtirazın, oy sayımındaki usulsüzlükler ve bazı sandıklardaki şüpheli işlemlere dayandığı belirtiliyor. Fujimori, bu sonuçla birlikte, babası Alberto Fujimori'nin ardından Peru'nun ikinci Fujimori başkanı olmaya hazırlanıyor. Ancak Sanchez'in itirazı, seçim sürecinin meşruiyetine gölge düşürürken, ülkede demokratik kriz endişelerini de beraberinde getiriyor. JNE, itirazı değerlendirmek üzere süreç başlatırken, kararın birkaç hafta içinde açıklanması bekleniyor.
Seçim Süreci ve Tartışmalı Oy Sayımı
Peru'da ilk turu Nisan ayında yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinde, hiçbir adayın yüzde 50 barajını aşamaması üzerine ikinci tura kalan Fujimori ve Sanchez, 6 Haziran'da yarıştı. İlk turda Fujimori yüzde 24, Sanchez ise yüzde 18 oy almış ve diğer adayların desteğini almak için yoğun kampanya yürütmüştü. İkinci turda ise fark oldukça düşük kaldı. Seçim otoritesi, oy sayımının büyük ölçüde sorunsuz tamamlandığını ancak bazı kırsal bölgelerdeki sandıklarda gecikmeler yaşandığını kabul etti. Sanchez kampanyası, özellikle kırsal alanlardaki okuma yazma bilmeyen seçmenlerin oy kullanma sürecinde baskı altında kaldığını ve bazı sandık görevlilerinin Fujimori lehine müdahalede bulunduğunu öne sürüyor. Ayrıca, yurt dışındaki Peruluların oylarının sayımında da düzensizlikler olduğu iddia ediliyor. Ancak JNE, şu ana kadar bu iddiaları destekleyen somut bir kanıt sunulmadığını belirtiyor. Fujimori cephesi ise seçim sürecinin şeffaf olduğunu ve Sanchez'in itirazının sadece kaybetmeyi hazmedememekten kaynaklandığını savunuyor. Uluslararası gözlemciler ise seçimlerin genel olarak adil bir ortamda geçtiğini ancak oy sayımındaki dar marjın doğal olarak tartışmalara yol açtığını ifade ediyor.
Peru'nun Geleceği ve Bölgesel Yansımalar
Seçim sonucunun netleşmemesi, Peru'da siyasi belirsizliği artırırken, ülkenin karşı karşıya olduğu ekonomik ve sosyal sorunların ertelenmesine neden oluyor. Peru, pandemi sonrası ağır bir ekonomik krizle mücadele ederken, aynı zamanda yolsuzluk skandalları ve siyasi istikrarsızlıkla boğuşuyor. Fujimori, özellikle babası Alberto Fujimori'nin insan hakları ihlalleriyle anılan dönemine atıfla, muhalifler tarafından otoriterlikle suçlanıyor. Sanchez ise daha sol ve popülist bir çizgide, toplumsal adalet vaatleriyle destek toplamıştı. Seçim itirazı sürecinin uzaması, Peru'yu yeni bir siyasi krize sürükleyebilir. Bölgesel olarak, Peru'daki bu gelişme, Latin Amerika'da artan siyasi kutuplaşmanın bir örneği olarak değerlendiriliyor. Brezilya ve Şili gibi ülkelerde de benzer sağ-sol çatışmaları yaşanırken, Peru seçimlerinin sonucu, bölgenin siyasi yönelimi açısından da önemli bir sinyal olarak görülüyor. Uluslararası toplum, Perulu yetkililere itiraz sürecinin adil ve şeffaf bir şekilde yürütülmesi çağrısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Peru seçimlerindeki bu tartışma, Türkiye'nin Latin Amerika ile olan ilişkileri bağlamında dolaylı bir öneme sahiptir. Türkiye, son yıllarda Latin Amerika ülkeleriyle ekonomik ve diplomatik ilişkilerini geliştirmeye çalışmaktadır. Peru, bölgede Türkiye'nin ticari ortakları arasında yer almakta olup, özellikle madencilik ve tekstil sektörlerinde iş birliği bulunmaktadır. Peru'daki siyasi istikrarsızlık, Türk şirketlerinin yatırım kararlarını etkileyebilir. Ayrıca, demokratik süreçteki aksaklıklar, Türkiye'nin bölgedeki imajı açısından endişe verici olabilir; ancak doğrudan bir güvenlik veya dış politika etkisi söz konusu değildir. Türkiye, seçim sürecinin barışçıl ve hukuki çerçevede sonuçlanmasını desteklemektedir.
