Peru, 2026 genel seçimleri öncesinde yeniden kutuplaşmanın odağında. Ülkenin kronik siyasi istikrarsızlığı, yalnızca seçim rekabetinden değil, aynı zamanda kurumsal zayıflıklardan kaynaklanıyor. Silahlı Çatışma Konumları ve Olayları Veri Projesi (ACLED) Latin Amerika ve Karayipler Kıdemli Analisti Tiziano Breda'ya göre, hiçbir adayın Kongre'de güçlü bir çoğunluğa sahip olamaması, reform yapma kapasitesini ciddi şekilde sınırlıyor. Breda, iki meclisli yasama sistemine geri dönüşün bu krizi hafifletebileceğini, ancak tek başına yeterli olmadığını belirtiyor.
Kurumsal Kriz ve Siyasi Tıkanıklık
Peru'da son yıllarda yaşanan başkanlık krizleri, ülkenin demokratik kurumlarının ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne serdi. 2016'dan bu yana dört farklı başkan görev yaptı; bunlardan biri olan Pedro Castillo, 2022'de başarısız bir darbe girişiminin ardından görevden alınarak tutuklandı. Yerine geçen Dina Boluarte ise yüzde 10'un altında bir onay oranıyla yönetimini sürdürüyor. Meclis'te hiçbir partinin tek başına çoğunluğa sahip olmaması, yürütme ve yasama arasında sürekli bir çatışmaya yol açıyor. Breda, bu durumun, özellikle yargı reformu ve mali disiplin gibi hayati konularda ilerlemeyi engellediğini vurguluyor.
İki Meclisli Sistem Çözüm mü?
Breda, uzun süredir tartışılan iki meclisli yasama sistemine dönüşün, yasama sürecinde denge ve denetleme mekanizmalarını güçlendirebileceğini savunuyor. Ancak bu adımın, siyasi partilerin tabanını genişletmesi ve daha kapsayıcı koalisyonlar kurması gibi daha derin reformlarla desteklenmesi gerekiyor. Mevcut durumda, popülist söylemler ve kısa vadeli çıkarlar, uzun vadeli reformları gölgeliyor. Breda'ya göre Peru'nun istikrara kavuşması için seçim sisteminden yargı bağımsızlığına kadar geniş bir yelpazede yapısal değişiklikler şart.
Bölgesel Yansımalar
Peru'daki siyasi belirsizlik, sadece ülke içinde değil, bölgede de yankı buluyor. Latin Amerika'nın dördüncü büyük ekonomisi olan Peru'nun istikrarsızlığı, komşu ülkelerle ticari ilişkileri, özellikle de bakır ihracatını etkileyebiliyor. Ayrıca, Amazon bölgesinde artan yasa dışı madencilik ve uyuşturucu kaçakçılığı, zayıf hükümetlerin denetim kapasitesini aşındırıyor. Breda, Peru'daki krizin, Latin Amerika'da kurumsal çürümenin demokrasiyi nasıl tehdit ettiğinin bir örneği olduğunu ifade ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Peru'da yaşanan siyasi istikrarsızlık, Türkiye açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, bölgesel dengeler ve küresel ticaret bağlamında önem taşıyor. Türkiye, Latin Amerika'da ticari ve diplomatik nüfuzunu artırma çabasında; Peru ise bu stratejide önemli bir ortak olarak öne çıkıyor. Ancak Peru'daki kronik kriz, uzun vadeli yatırım kararlarını ve diplomatik angajmanı zorlaştırabilir. Ayrıca, Peru'nun Pasifik İttifakı gibi bölgesel yapılardaki etkinliğinin azalması, Türkiye'nin Latin Amerika ile ticaret hacmini genişletme hedeflerini dolaylı olarak etkileyebilir.
