Peru, 10 yılda dokuzuncu cumhurbaşkanını seçmeye hazırlanıyor. Ülkede 2023 yılında yapılması planlanan genel seçimler, siyasi kriz ve erken seçim kararıyla 2025 Nisan ayına çekildi. Ancak ilk tur oylamada hiçbir adayın yüzde 20 barajını aşamaması, seçimin ikinci tura kalmasına neden oldu. İktidar mücadelesi, birbirinden taban tabana zıt programlar sunan iki aday arasında geçecek. Bu durum, derinleşen ekonomik ve toplumsal sorunlarla boğuşan ülkede belirsizliği artırıyor.
Siyasi Kriz ve Seçim Süreci
Peru'da son on yılda yaşanan siyasi istikrarsızlık, ülkeyi adeta bir başkanlık döngüsüne soktu. 2016'dan bu yana altı farklı cumhurbaşkanı görev yaptı; bunlardan bazıları yolsuzluk suçlamalarıyla, bazıları ise Kongre tarafından görevden alındı. 2022'de eski Cumhurbaşkanı Pedro Castillo'nun darbe girişimiyle sonuçlanan dönemi, yerine geçen Dina Boluarte hükümeti yönetti. Ancak Boluarte'nin onay oranının yüzde 10'un altına düşmesi ve artan protestolar, erken seçim kararını hızlandırdı.
İlk turda, merkez sağ adayı Keiko Fujimori yüzde 19,2 oy alırken, solcu aday Pedro Castillo'nun eski bakanlarından ve sosyalist çizgideki Verónika Mendoza yüzde 18,5'te kaldı. Ana akım medyada "radikal" olarak nitelendirilen iki adayın yarışı, seçmenlerde "daha kötüyü seçme" endişesini körüklüyor. Ekonomik büyümenin yavaşlaması, enflasyon ve suç oranlarındaki artış, seçimlerin ana belirleyicileri arasında yer alıyor.
Latin Amerika ve Bölgesel Yansımalar
Peru seçimleri, Latin Amerika'da artan siyasi kutuplaşmanın bir örneği olarak görülüyor. Fujimori'nin sağ popülist söylemleri ve güvenlik vaatleri, özellikle ülkenin kıyı kentlerinde destek bulurken; Mendoza'nın devlet müdahalesi ve sosyal adalet programları, And Dağları bölgesindeki yoksul kırsal seçmenler tarafından benimseniyor. Bölgesel güç dengeleri açısından Peru, Şili ve Bolivya ile sınır komşusu olması ve Pasifik İttifakı üyesi olması nedeniyle ticari entegrasyonda kilit rol oynuyor. Seçim sonucu, Brezilya ve Arjantin gibi ülkelerle ilişkileri de etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Peru'nun siyasi istikrarsızlığı, Türkiye ile ticari ve diplomatik ilişkileri doğrudan etkilemese de, Latin Amerika'da artan siyasi belirsizlikler, Türkiye'nin bölgeye yönelik dış politika açılımını zorlaştırabilir. Peru, Pasifik İttifakı'nın önemli bir üyesi olarak Türk ihraç ürünleri için potansiyel bir pazar niteliğinde. Ancak sık hükümet değişiklikleri ve ekonomik kriz, ticari anlaşmaların sürekliliğini tehlikeye atıyor. Ayrıca, bölgede artan sol popülizm, Türkiye'nin ABD ve Avrupa ile dengeli ilişkiler kurma stratejisini bölgesel düzeyde yeniden değerlendirmesini gerektirebilir.
