Wall Street'te perakende yatırımcıların işlem hacmi Mayıs ve Haziran aylarında tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Geleneksel olarak 'aptal parası' (dumb money) olarak küçümsenen bireysel yatırımcılar, düşüş dönemlerinde agresif alım yaparak piyasa dinamiklerini kökten değiştiriyor. Son veriler, bu yatırımcı grubunun 'düşüşte al' (buy the dip) stratejisinin oldukça kârlı çıktığını ve geleneksel kurumsal yatırımcıları geride bıraktığını gösteriyor.
Gelişmenin arka planı: ‘Aptal parası’ neden yükseliyor?
Perakende yatırımcı hacmi, 2021'deki GameStop ve AMC çılgınlığından bu yana istikrarlı bir şekilde artıyor. Mayıs 2024'te aylık bazda 40 milyar doları aşan işlem hacmi, Haziran'da bu seviyeyi de geride bıraktı. Robinhood, Webull ve diğer komisyonsuz platformlar sayesinde bireysel yatırımcılar, daha önce kurumsallara ait olan hızlı alım-satım araçlarına erişebiliyor.
Goldman Sachs'ın yayımladığı bir rapora göre, perakende yatırımcılar S&P 500'deki düzeltmelerde (yüzde 2 ve üzeri düşüşler) kurumsallardan ortalama 3 kat daha hızlı alım yapıyor. Bu durum, fiyat düşüşlerinin daha kısa sürmesine ve piyasanın daha hızlı toparlanmasına yol açıyor. Uzmanlar, bu davranışın bir kısmını sosyal medya ve çevrimiçi forumlarda oluşan 'sürü psikolojisi'ne bağlıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Perakende devrimi yayılıyor
Bu eğilim yalnızca ABD ile sınırlı değil. Avrupa, Asya ve özellikle Hindistan'da perakende yatırımcı sayısı patlama yaşıyor. Hindistan'da bireysel yatırımcı hesap sayısı son 3 yılda 4 kat artarak 140 milyona ulaştı. Kore'de 'dong' olarak adlandırılan perakende yatırımcılar, yerel borsada işlem hacminin yüzde 60'ını oluşturuyor. Küresel ölçekte, bu yatırımcıların varlığı piyasaların oynaklığını artırsa da, likiditeyi derinleştiriyor.
Wall Street'in geleneksel oyuncuları, bu 'demokratikleşme' dalgasına uyum sağlamak zorunda kalıyor. Bazı hedge fonlar, perakende akışını takip eden algoritmalar geliştirirken, diğerleri bu grubu 'piyasa verimsizliği' olarak görüp bundan kâr etmeye çalışıyor. Federal Rezerv'in faiz politikaları ve enflasyon beklentileri, perakende yatırımcıların risk iştahını doğrudan etkiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de perakende yatırımcı sayısı son iki yılda önemli ölçüde arttı. Borsa İstanbul'da bireysel yatırımcıların payı yüzde 40'ın üzerine çıktı. Küresel 'aptal parası' tartışması, Türkiye için de geçerli: Yerli yatırımcıların düşüşte alım yapma eğilimi, BIST 100'deki sert düşüşlerin ardından hızlı toparlanmalara yol açabiliyor. Ancak yüksek enflasyon ve TL'deki değer kaybı, bu yatırımcıları döviz ve altına yönlendiriyor. Küresel perakende akışındaki artış, Türkiye'deki portföy yatırımlarını da etkileyebilir; yabancı yatırımcı çıkışlarını dengeleyici bir rol oynayabilir.
