Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Barış Gücü (UNIFIL), ülkenin güneyinde konuşlu barış gücü askerlerinin, özellikle son haftalarda artan gerginlikler nedeniyle ciddi hareket kısıtlamalarıyla karşı karşıya olduğunu duyurdu. UNIFIL Sözcüsü Andrea Tenenti, yaptığı yazılı açıklamada, "Barış gücümüzün hareket özgürlüğü, görevimizin etkinliği için hayati öneme sahiptir. Ancak son dönemde yaşanan gelişmeler, askerlerimizin rutin devriye ve lojistik faaliyetlerini engellemektedir" ifadelerini kullandı. Açıklamada, kısıtlamaların çoğunlukla bölgedeki silahlı grupların kontrol noktaları ve güvenlik endişeleri nedeniyle ortaya çıktığı belirtildi. UNIFIL, 1978 yılından bu yana Lübnan'ın güneyinde İsrail sınırında barışı koruma misyonu yürütüyor ve yaklaşık 10.500 askerden oluşuyor.
Gelişmenin Arka Planı
Lübnan'ın güneyindeki güvenlik durumu, 7 Ekim 2023'te Hamas'ın İsrail'e yönelik saldırısı ve ardından Gazze'de başlayan savaşın ardından hızla kötüleşti. İsrail ile Lübnan merkezli Hizbullah arasında sınırda neredeyse günlük çatışmalar yaşanıyor. Hizbullah, İsrail'in kuzeyindeki askeri noktalara ve yerleşim birimlerine roket ve füzeler atarken, İsrail de Lübnan'ın güneyindeki Hizbullah hedeflerini hava saldırılarıyla vuruyor. Bu çatışmalar, UNIFIL'in hareket kabiliyetini ciddi şekilde kısıtlıyor. BM raporlarına göre, 2023 sonundan bu yana UNIFIL devriyeleri, Hizbullah veya diğer silahlı gruplar tarafından defalarca durduruldu, araçlarına el konuldu veya ateş açıldı. Ayrıca, İsrail tarafından da UNIFIL bölgelerine yönelik hava saldırıları ve sınır ötesi ateşler nedeniyle barış gücü askerlerinin can güvenliği risk altında. Tenenti, "Taraflara, UNIFIL'in güvenliğini sağlamaları ve görevimizi engellememeleri yönünde çağrıda bulunuyoruz" dedi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
UNIFIL'in karşılaştığı kısıtlamalar, sadece yerel bir güvenlik sorunu değil; aynı zamanda bölgesel istikrar açısından da ciddi bir tehdit oluşturuyor. İsrail ile Hizbullah arasındaki çatışmaların geniş çaplı bir savaşa dönüşme riski, Lübnan'da zaten derin bir ekonomik ve siyasi kriz yaşayan ülkeyi daha da kırılgan hale getiriyor. BM Güvenlik Konseyi, UNIFIL'in görev süresini her yıl uzatırken, son kararlarda 1701 sayılı kararın tam olarak uygulanması çağrısı yapılıyor. Bu karar, 2006 İsrail-Hizbullah savaşını sona erdirmiş ve Lübnan'ın güneyinde silahlı grupların bulunmamasını öngörmüştü. Ancak Hizbullah'ın varlığı ve silah kapasitesi, bu kararın ihlali anlamına geliyor. ABD, Fransa ve diğer batılı ülkeler, UNIFIL'in etkinliğinin artırılması gerektiğini vurgularken, İsrail de barış gücünün Hizbullah'ı etkisiz hale getiremediğini savunuyor. Öte yandan, Rusya ve Çin, UNIFIL'in tarafsızlığının korunması gerektiğini belirtiyor. Orta Doğu'daki bu gerginlik, küresel enerji piyasalarını ve deniz ticaret yollarını da etkiliyor; çünkü bölge, dünya petrol arzının önemli bir kısmını oluşturuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'daki bu gelişmeler, Türkiye'nin bölgesel istikrar perspektifi açısından yakından takip edilmelidir. Türkiye, Lübnan'da tarihsel ve kültürel bağlara sahip olup, ülkede yaşayan Türkmen toplumu da bulunmaktadır. UNIFIL'in görevini yerine getirememesi, İsrail-Hizbullah çatışmasının büyümesine ve bölgesel bir savaşa dönüşmesine yol açabilir. Bu durum, Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki enerji çıkarlarını ve deniz güvenliğini tehdit edebilir. Ayrıca, Türkiye, İsrail ile ilişkilerini normalleştirme çabaları ve Filistin meselesindeki tutumu nedeniyle hassas bir denge politikası izlemektedir. Bu nedenle, Ankara'nın hem BM nezdinde hem de bölgesel aktörlerle diyaloğunu sürdürerek, tırmanışı önleyici diplomatik girişimlerde bulunması beklenir. Türkiye'nin Lübnan'daki barış sürecine katkısı, ülkenin Orta Doğu'daki nüfuzunu da artıracaktır.
