ABD Savunma Bakanlığı (Pentagon), geçen yıl Yemen'de düzenlediği askeri operasyonlarda en az 150 sivilin öldüğünü ilk kez resmi olarak kabul etti. Salı günü Kongre üyelerine sunulan yıllık sivil kayıplar raporunda, Merkez Komutanlığı'nın (CENTCOM) Yemen'deki üç operasyonun 'büyük olasılıkla' sivil zarara yol açtığı belirlendi. Bu açıklama, ABD'nin Yemen'deki hava saldırılarının sivil ölümlerine yol açtığına dair uzun süredir devam eden eleştirilere resmi bir yanıt niteliği taşıyor. Rapor, Yemen'deki iç savaşta ABD'nin rolüne dair uluslararası kamuoyunda artan tepkilerin gölgesinde geldi.
Gelişmenin Arka Planı
Pentagon'un yıllık sivil kayıp raporu, 2017'de başlatılan ve geçen yıl da devam eden bir zorunluluğun parçası olarak hazırlandı. Rapor, ABD askeri operasyonlarının sivil halk üzerindeki etkisini değerlendirmek üzere Kongre tarafından talep ediliyor. Salı günü Kongre'ye sunulan raporda, Yemen'deki üç operasyonun 'muhtemelen' sivil zayiatına yol açtığı kaydedildi. Bu operasyonlarda öldürülen sivil sayısının en az 150 olduğu bildirildi. Raporda, sivil kayıpların tam listesi ve operasyonların detayları yer almazken, CENTCOM'un bulgularına göre bu üç operasyonun 'sivil zarar' kriterlerine uyduğu belirtildi.
Bu kabul, ABD'nin Yemen'de yürüttüğü askeri faaliyetlere ilişkin ilk kez bu kadar net bir itiraf olarak değerlendiriliyor. Daha önce ABD, Yemen'deki saldırılarının çoğunlukla El Kaide ve IŞİD hedeflerine yönelik olduğunu ve sivil kayıpların 'minimumda' tutulduğunu savunuyordu. Ancak insan hakları örgütleri, ABD'nin Yemen'deki hava saldırılarında çok sayıda sivilin öldüğünü uzun süredir belgeliyordu. Özellikle 2018'deki bir düğün konvoyuna yapılan saldırıda onlarca kişinin ölmesi, uluslararası kamuoyunda büyük infial yaratmıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Yemen, 2014'ten bu yana İran destekli Husiler ile Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyon güçleri arasında süren iç savaşla sarsılıyor. ABD, Suudi koalisyonuna istihbarat ve lojistik destek sağlamakla birlikte, kendi hava saldırılarını da El Kaide ve IŞİD hedeflerine yönelik olarak sürdürüyor. Ancak bu saldırıların sivil ölümlerine yol açması, ABD'nin bölgedeki itibarını zedeliyor. Pentagon'un bu raporu, Yemen'deki savaşın sivil halk üzerindeki yıkıcı etkisini bir kez daha gözler önüne sererken, uluslararası toplumun dikkatini bu trajediye çekiyor.
Yemen'deki savaş, dünyanın en büyük insani krizlerinden birine yol açtı. Birleşmiş Milletler verilerine göre, çatışmalar nedeniyle on binlerce sivil öldü, milyonlarca kişi yerinden edildi ve ülke genelinde açlık tehlikesi baş gösterdi. ABD'nin sivil kayıplarını kabul etmesi, savaşın taraflarına yönelik hesap verebilirlik taleplerini güçlendirebilir. Ayrıca, bu raporun Biden yönetiminin Yemen politikası üzerinde baskı oluşturması bekleniyor. Başkan Biden, göreve geldiğinde Yemen'deki saldırgan operasyonları sona erdirme sözü vermiş ancak uygulamada bu sözü tam olarak yerine getirmemişti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin yakından izlediği Yemen krizindeki uluslararası dinamikleri etkileyebilir. Türkiye, Yemen'deki meşru hükümeti desteklemekte ve Suudi Arabistan'ın öncülüğündeki koalisyonun yanında yer almaktadır. Ancak Ankara, çatışmaların sona ermesi ve insani yardımların ulaştırılması için diplomatik çözüm çağrısında bulunuyor. ABD'nin sivil kayıplarını kabul etmesi, Yemen'deki savaşın tarafları üzerinde uluslararası baskıyı artırabilir. Türkiye, bu süreçte insani yardımların artırılması ve kalıcı ateşkes sağlanması yönündeki tutumunu güçlendirebilir. Ayrıca, bu raporun bölgedeki güvenlik dengelerine etkisi, Türkiye'nin Kızıldeniz ve Babü'l-Mendep Boğazı'ndaki ticaret ve enerji hatlarının güvenliği açısından da önem taşımaktadır.
