Pentagon, İran destekli milis grupların Ortadoğu'daki ABD askeri üslerine düzenlediği saldırılarda iki Amerikan askerinin daha hayatını kaybettiğini doğruladı. Bu kayıplarla birlikte, İran ile devam eden çatışmalarda ölen ABD askeri personelinin sayısı 17'ye yükseldi. Pentagon Sözcüsü Patrick Ryder, saldırının detaylarına ilişkin yazılı bir açıklama yaparak, hayatını kaybeden askerlerin kimliklerini ve birlik bilgilerini paylaştı. Açıklamaya göre, olay Suriye'nin kuzeydoğusundaki bir ABD üssünde meydana geldi ve saldırıda kullanılan silahların İran yapımı insansız hava araçları (İHA) ve roketler olduğu tespit edildi.
Saldırının arka planı ve artan gerilim
ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) verilerine göre, Ekim 2023'ten bu yana Irak ve Suriye'deki ABD üslerine yönelik 150'den fazla saldırı düzenlendi. Bu saldırıların büyük çoğunluğu İran destekli Kataib Hizbullah, Harakat al-Nujaba ve benzeri Şii milis gruplar tarafından üstlenildi. ABD, bu grupları İran Devrim Muhafızları Kudüs Gücü'nün maşası olarak tanımlıyor. Son saldırının İsrail-Hamas savaşının bölgeye yayılmasıyla aynı döneme denk gelmesi dikkat çekiyor. Pentagon yetkilileri, İran'ın vekil güçler aracılığıyla ABD varlığına yönelik baskıyı artırdığını ve bu durumun ciddi bir tırmanma riski taşıdığını belirtiyor.
ABD Başkanı Joe Biden, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Bu saldırılar cevapsız kalmayacak" ifadelerini kullanarak misilleme sinyali verdi. Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Danışmanı Jake Sullivan ise, İran'ın doğrudan veya dolaylı olarak sorumlu tutulduğunu ve ABD'nin caydırıcılık politikasını güçlendireceğini söyledi. Öte yandan, İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Nasır Kenani, ABD'nin bölgede "işgalci güç" olduğunu savunarak, saldırılarla ilgili herhangi bir bağlantıyı reddetti.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Bu gelişmeler, ABD-İran gerginliğinin yeni bir boyuta taşınabileceğine işaret ediyor. Uzmanlara göre, ABD'nin İran topraklarına doğrudan bir saldırı düzenlemesi beklenmezken, vekil güçlere yönelik hava saldırıları ve özel operasyonların artması muhtemel. Bölgede halihazırda karmaşık bir güç dengeleri bulunuyor: İsrail'in Gazze operasyonları, Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırıları ve Lübnan Hizbullah'ının İsrail sınırındaki çatışmaları, çoklu bir cephe görüntüsü çiziyor. Bu ortamda ABD askerlerinin ölümü, Washington'u daha agresif bir caydırıcılık stratejisine itebilir.
Petrol fiyatları, çatışmaların yayılma endişeleriyle kısa süreli yükselişler kaydederken, uluslararası toplum taraflara itidal çağrısı yapıyor. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, yayımladığı mesajda, "Bölgesel bir savaşın eşiğindeyiz. Tüm tarafları gerilimi azaltmaya davet ediyorum" dedi. ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ise, NATO müttefikleriyle acil toplantılar gerçekleştirerek koordinasyonu artırma kararı aldı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD-İran gerginliğinden doğrudan etkilenebilecek bir coğrafyada yer alıyor. Artan çatışma ortamı, özellikle Suriye'nin kuzeyinde Türk askeri varlığını tehdit edebilir; zira İran destekli gruplar PKK/YPG ile zaman zaman işbirliği yapabiliyor. Ayrıca, enerji arz güvenliği açısından Irak ve İran'dan doğalgaz ithalatı yapan Türkiye, olası yaptırım veya altyapı saldırılarından zarar görebilir. Ankara, hem ABD hem de İran ile diyaloğu sürdürerek krizin sıçramaması için dengeli bir politika izlemeye çalışıyor. Bu nedenle Türkiye, bölgesel istikrarı koruma ve kendi sınır güvenliğini sağlama adına taraflara itidal çağrısı yapmayı sürdürecektir.
