Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin aralarında Alibaba ve Baidu'nun da bulunduğu büyük Çinli teknoloji şirketlerini kara listeye alma kararına sert tepki gösterdi. Pekin yönetimi, Washington'un söz konusu şirketleri Çin ordusuna yardım etmekle suçlayarak aldığı kararı "şiddetle reddettiğini" ve "makul olmayan bir baskı" olarak nitelendirdiğini duyurdu.
Yaptırımın arka planı
ABD Savunma Bakanlığı, geçtiğimiz hafta Çinli teknoloji devleri Alibaba, Baidu ve diğer birkaç şirketi, Çin ordusuyla bağlantılı oldukları gerekçesiyle kara listeye almıştı. Bu karar, ABD'li yatırımcıların bu şirketlere yatırım yapmasını kısıtlıyor ve şirketlerin ABD pazarındaki faaliyetlerini zorlaştırıyor. Çin Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Wang Wenbin, günlük basın toplantısında yaptığı açıklamada, "ABD'nin bu eylemi, piyasa ekonomisi kurallarına ve uluslararası ticaret normlarına aykırıdır. Çin, bu tür adaletsiz ve ayrımcı uygulamalara karşı koyma hakkını saklı tutar" ifadelerini kullandı.
Alibaba ve Baidu, Çin'in en büyük e-ticaret ve arama motoru platformları olarak biliniyor. Her iki şirket de Çin ordusuyla herhangi bir resmi bağları olmadığını ve yaptırım kararının haksız olduğunu savunuyor. Alibaba'dan yapılan açıklamada, "Şirketimiz tamamen ticari bir kuruluştur ve Çin ordusuyla hiçbir ilişkisi yoktur. ABD'nin bu kararı, küresel ticaretin güvenine zarar vermektedir" denildi.
Küresel ve bölgesel boyut
Bu gelişme, ABD-Çin ticaret savaşının yeni bir cephesi olarak yorumlanıyor. İki ülke arasındaki ekonomik gerilimler, özellikle teknoloji alanında son yıllarda giderek tırmanıyor. ABD, daha önce de Huawei ve ZTE gibi Çinli teknoloji şirketlerine yönelik yaptırımlar uygulamıştı. Uzmanlar, Trump döneminde başlayan bu politikaların Biden yönetimi altında da devam ettiğine dikkat çekiyor. Pekin, Washington'a karşı misilleme olarak ABD'li şirketlere yönelik benzer kısıtlamalar getirebileceği sinyalini verdi. Küresel tedarik zincirleri ve teknoloji pazarı, bu gerilimden olumsuz etkileniyor. Asya-Pasifik bölgesindeki diğer ülkeler de, ABD ve Çin arasındaki bu çekişmenin kendi ekonomilerine yansımalarını endişeyle izliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD-Çin ticaret savaşı, Türkiye gibi gelişmekte olan ekonomiler için doğrudan bir etki yaratmasa da, dolaylı yoldan küresel ticaret akışlarını ve yatırım kararlarını etkileyebilir. Türkiye, teknoloji ve ticaret alanında hem ABD hem de Çin ile önemli ilişkilere sahiptir. Bu tür bir gerginlik, Türkiye'nin iki dev arasında denge politikası izlemesini zorlaştırabilir. Ayrıca, küresel tedarik zincirlerindeki aksamalar, Türkiye'nin ithalat ve ihracatını dolaylı olarak etkileyebilir. Türkiye, bu dönemde kendi teknoloji üretim kapasitesini artırarak ve ticaret ortaklarını çeşitlendirerek risklere karşı tedbir alabilir.
